پژوهش پلی از حیرت تا حکمت...

جدی بگیرید...

ادامه تقویت حافظه:

حافظه همان طور که پیش تر رفت، استعداد نگهداری و یادگیری مغز است.

انواع حافظه: آنی، کوتاه مدت، بلندمدت، سمعی، بصری، لمسی

تکنیک های تقویت حافظه:

q      سیستم های تداعی و اتصالات برای به خاطر سپردن دقیق یک موضوع

q      فاصله بین یادگیری مطالب(به منظور جا افتادن مطالب و استراحت مغز)

q      فهمیدن نه حفظ کردن (تجزیه و تحلیل و بسط دادن موضوع)

q      تمرکز

سیستم های تداعی و اتصالات برای به خاطر سپردن دقیق یک موضوع

                      ü          مضحک، یا غیر عادی: یعنی از چیزی که می خواهید آن را حفظ کنید، تصویری خنده دار یا غیر واقعی بسازید.

                      ü          مبالغه: مطلب مربوطه را بیش از حد بزرگ کنید و آن را بسط دهید.

                      ü          تحرک: تصویری که از مطلب در ذهن خود ساخته اید، حرکت دهید.

                      ü          جابه جایی: جابه جایی مطالب موجود با واقعیت های روز به صورت تشبیه یا مبالغه. مثلاً تشبیه مولفه های یک تابع به زن و شوهر، که y می تواند چند تا x داشته باشد، اما x نه.

                      ü          رنگ: رنگی دیدن مطلب در ذهن.

                      ü          استفاده از خود: حضور خود فرد در صحنه ای که آن مطلب هست و ربط دادن همه چیز به خودمان.

                      ü          ارتباط کاملاً پیوسته: در مورد چیزهای مربوط به هم مثل گل و گلدان یا ...

در مواردی که مصداق عینی دارد، مثل علوم تجربی: حتماً تصویرسازی کنید، جمله سازی نکنید. تصویر را یک لحظه نگه دارید نه این که مدام به تصویر فکر کنید.

فاصله بین یادگیری مطالب(به منظور جا افتادن مطالب و استراحت مغز)

طولانی بودن مدت یادگیری یکی از علل خستگی مغز است. یادگیری باید حداکثر طی 45 دقیقه صورت گیرد و به ازای هر نوبت 30 – 40 دقیقه ای بایستی 5 تا 10 دقیقه استراحت کنید.

در زمان استراحت می توان هر کاری به جز مطالعه انجام داد، مثل مرور مطالب، جمع بندی، شنیدن موزیک، حرکت، قدم زدن و ...

هیچ کس نمی تواند بیش تر از نیم ساعت مطلب یاد بگیرد.

فهمیدن نه حفظ کردن (تجزیه و تحلیل و بسط دادن موضوع)

با استفاده از تکنیک های سیستم تداعی و اتصالات باید از حفظ کردن اجتناب کنید و تا آن جایی که می توانید مطلب را تجزیه و تحلیل کنید تا درک آن برایتان میسر شود. به خصوص در مورد فرمول ها بایستی فرد ابتدا به درک درستی از آن نایل آید تا بتواند، یاد بگیرد.

تمرکز

تمرکز در واقع دقت روی یک موضوع بدون آن که چیز دیگری حواس ما را پرت کند.

تکنیک های تمرکز:

m   فکری که ذهنتان را مشغول می کند به صورت کلیدی روی کاغذ بنویسید.

اگر خاطره یا شعری یا مطلب نا مربوطی یادتان آمد، آن را یک جایی بنویسید. نه این که بنشینی 2 صفحه خاطره بنویسید، بلکه برای این که خاطره یا مطلب مذکور در یادگیری تداخل ایجاد نکند، می توان آن را به صورت یک یا چند لغت کلیدی نوشت. من این مورد از قبل طبق عادت انجام می دادم و همیشه نتیجه مطلوبی هم از آن می گرفتم.

m   زود شروع کنید:

وقت را هدر ندهید، اگر می خواهید درس بخوانید یا یه مطلبی را یاد بگیرید، باید به سرعت وسایل لازم را جمع آوری کرده و کاری را که می خواهید شروع کنید. من بعد از بررسی و انجام  این مورد افزایش سرعت یادگیری را در خود احساس کردم.

m   بالا بردن دقت:

تمرین دقت شنوایی: از طریق کم کردن صدای رادیو و گوش دادن و حدس زدن مطالب گفته شده.

تمرین دقت بینایی: قطع کردن صدای تلویزیون و لب خوانی کردن عبارات ارائه شده.

m   علاقه: شرط اساسی یادگیری

روش های ایجاد علاقه برای درس هایی که به آن علاقه ای نداریم:

×       داشتن اطلاعات راجع به یک موضوع انگیزه بیش تری برای یادگیری بهتر آن به دست می دهد. در مورد موضوع مورد مطالعه اطلاعاتی کسب کنید.

×       اول قسمت هایی از کتاب را که دوست دارید، بخوانید.

×       مطالعه را خشک و انفعالی در نظر نگیرید.

×       با کتاب کمی نزدیک به 30 ثانیه بازی کنید. کتاب را بالا و پایین بیندازید.(حداکثر یک دقیقه)

m   با تجسم، تمرین تمرکز کنید.

m   مطالعه در یک مکان و زمان مشخص:

با مطالعه در یک زمان و مکان مشخص به مغز کمک می کنیم که به محض قرار گرفتن در آن موضع خاص آماده یادگیری باشد. پس زمانی که یک جا را برای درس خواندن انتخاب گردیم نباید به طور مکرر جای خود را تغییر دهیم.

وضعیت زمان: بهترین زمان برای مطالعه یکی صبح زود است که مغز استراحت بیش تری کرده و آمادگی بیش تری در یادگیری دارد. دیگری شب دیروقت(قبل از خواب) چون بعد از آن مغز استراحت می کند. به طور کلی خوابیدن بعد از مطالعه مفید است.

20 دقیقه مطالعه صبح = 40 دقیقه مطالعه وسط روز.

وضعیت مکان: هیچ وقت جایی را که برای مطالعه انتخاب می کنید، جایی نباشد که در آن می خوابید یا استراحت می کنید. چون در این صورت هنگام مطالعه با توجه به پیغامی که از محیط اطراف برای مغز ساطع می شود و آن را به استراحت می خواند، احساس خواب آلودگی به فرد دست می دهد.

هیچ وقت از یک مکان آرام که در آن مطالعه می کنید، به صورت ناگهانی(یهو) به یک محیط خیلی شلوغ نروید.

کسانی که تمرکز کمی دارند یا از جمله افراد بیش فعال هستند(یعنی کوچکترین تصاویر اطراف، کوچکترین صداها و ... مورد توجه آن ها قرار می گیرد) بهتر است در جاهای خیلی آرام درس بخوانند.

هنگام مطالعه گرمی و سردی و نور محیط را بایستی تنظیم کرد که گرمی و سردی با توجه به فیزیولوژی بدن هر فرد (گرمایی یا سرمایی بودن) و نور به طور عمومی قابل تنظیم است. همچنین از نظر گرسنگی و تشنگی فرد بایستی تامین باشد. به خصوص تشنگی(به دلیل اثری که آب روی مغز دارد.)

محیطی که در آن مطالعه می کنید، نباید خیلی گرم باشد.

ادامه دارد...

سلام

امروز تصمیم گرفتم بیام و چند خطی بنویسم چرا که هیچ چیز مثل نوشتن مرا آرام نمی کند و البته بعد از آن مطالعه.

من سرشار از انرژی ام.

امروز می خوام از تقویت حافظه بنویسم و نکاتی را بگویم که خیلی از ما خیلی به آسانی از کنار آن رد می شویم، اما توجه به آن هر چند گذرا باشد، می تواند دستاورد عمیق و برجسته ای را برایمان به ارمغان آورد. این نکاتی که می نویسم مجموعه ای است از تجربه های خودم که در طول سال های تحصیل به دست آوردم که فکر می کردم بیش تر آن ها عادت درس خواندن من است، اما بعد از شرکت در کلاس های تقویت حافظه استاد سیدا مرد حافظه ایران می توانم با بگویم که من قوانین علمی رو رعایت می کردم که باعث موفقیت روزافزون من بود، در حالی که خودم هم نمی دانستم.

برای شرکت در کلاس های ایشان می توانید با موسسه ذهن برتر تماس بگیرید. تلفن: 5 - 22921073    یا به آدرس آن واقع در خیابان میرداماد، بعد از خیابان نفت، ابتدای پل میرداماد، رو بروی ساختمان شرکت نفت پارس، ساختمان 265، مراجعه کنید.

لازم به ذکر است که کلاس های ایشان هر چند ماه یک بار برگزار می شود و کسانی که در کلاس ایشان شرکت می کنند، کارتی می گیرند که می توانند در تمام عمر در هر زمانی که کلاس های مجدد ایشان برگزار شد، به صورت رایگان در کلاس حضور پیدا کرده و از قوانین جدید منتشر شده در این باب استفاده کنند.

مطالبی که این جا عنوان می شود فقط برای کسانی که قصد دارند درس بخوانند نیست بلکه برای همه کسانی است که در هر جا و در هر مقامی قصد دارند از حافظه خوبی برخوردار باشند و قدرت تمرکز خود را حفظ کنند. لازم به ذکر است قبل از هر چیز از استاد سیدا که این مطالب برگرفته از کلاس تقویت حافظه ایشان است تشکر کنم.

روش های اصلی تقویت حافظه:

                      ü          اصلی ترین و مهم ترین روشی که برای تقویت حافظه می توان نام برد و بسیاری از دانشمندان نیز بر این مدعا صحه گذاشته اند، یادگیری مطالب جدید است. کسانی که هر روز مطالب جدیدی یاد می گیرند، مطمئناً طبق گفته پژوهشگران در دوران کهولت به آلزایمر مبتلا نمی شوند. البته برای رسیدن به این مهم اولین گام اعتماد به مغز است و این که من می توانم یاد بگیرم.

لازم است در این مورد دانش پژوهان عزیز دچار اشکال و کژ فهمی نشوند، یادگیری در این جا معنای learning را در بر دارد نه معنای training ، که اولی به معنای یاد گرفتن و دومی به معنای یاد دادن است.

پس وابستگی به استاد هیچ مبنای عقلانی ندارد و صرفاً یک تنبلی است. البته در این بین نباید از نظر دور داشت که استفاده از کلاس درس اساتید بزرگ و دانشمند می تواند در شکوفایی و بهره وری بالاتر موثر باشد.

                      ü          آب خوردن به اندازه کافی (جدی)، چون در صورتی که آب کافی مورد نیاز مغز تامین نباشد، در نهایت باعث خشکی و فشار بر روی سلول های آن می شود که اثر نامطلوبی بر شیوه فعالیت آن ها دارد.

                      ü          مسواک زدن

                      ü          صبحانه کامل خوردن – در این مورد که فکر می کنم آن قدر واضح و مبرهن است که دیگر حرفی برای گفتن باقی نمی ماند.

                      ü          خواب راحت در محیطی که از نظر آلودگی صوتی، آلودگی فیزیکی (اشیای اطراف) شلوغ و نا موزون نباشد. حتی خیلی مهم است چه در موقع بیداری و چه در موقع خواب از نظر ترکیب رنگ اطراف هماهنگی وجود داشته باشد. بهترین رنگ برای محیط منزل رنگ هایی است که در طبیعت به وفور یافت می شود. یعنی آبی، سبز و قهوه ای. هنگام خواب رسیدن اکسیژن به مغز بسیار مهم است، به همین دلیل هیچ گاه روی سر خود را نکشید. من خودم عادت به این کار داشتم، اما الان که سعی کردم این کار را ادامه ندهم، اولش برایم سخت بود به همین دلیل چشم هایم را با یک دستمال می بستم اما به مرور زمان هنگام خواب و استراحت احساس بهتری دارم و احساس می کنم مغزم استراحت کافی را داشته است.

خواب وسط روز به مقدار زیاد باعث فراموشی می شود. نهایتاً 45 دقیقه باشد.

14 دقیقه قبل از طلوع آفتاب دو نیمکره مغز  به صورت همزمان فعال هستند . یادگیری بهتری صورت می گیرد. البته اگر در این لحظه قصد یادگیری چیز جدیدی ندارید، بدانید که حتی بیدار بودن در این زمان به تنهایی باعث تقویت حافظه می شود.

برای بدن هر فردی بین 6 تا 8 ساعت خواب لازم است که نباید تداخل در خواب ایجاد شود. چرا که این تداخل گر چه در کوتاه مدت ممکن است مفید و به صرفه به نظر آید و فردی که خواب کمی دارد یک شگفتی به حساب آورند، اما در بلندمدت باعث کاهش بازدهی و کارایی فرد می شود. این کار در واقع مشکلی بود که من داشتم اما متوجه آن نبودم.

                      ü          از حواس پنج گانه خود استفاده کنید. یعنی دقت کنید. استفاده از هنر دقت نقش به سزایی در تقویت حافظه دارد.

                      ü          مطالبی که یاد می گیرید باید به کار گیرید نه این که فقط آن ها را یاد بگیرید.

ادامه در پست های بعد...

بدان جهت که مجموعه این مطالب شاید 7 تا 8 پست را به خود اختصاص دهد که پست های مربوطه برای درج آماده نیستند، درج آن ها را به آینده موکول و بدین حد بسنده می کنم. منتظر پست های بعدی باشید.

توصیه‌هایی برای افراد دارای سبک یادگیری جنبشی

ü   تعریف: برای افراد دارای سبک یادگیری جنبشی یادگیری راحت و دلپذیر زمانی رخ می‌دهد که خودشان وارد عمل شوند و از طریق انجام کار یا تکلیف یا پروژه‌ای موضوع ارائه شده را تجربه کنند.

ü      توصیه‌هایی برای مکان مناسب مطالعه

m     اتاقی آرام و بزرگ و ساده که فرد جنبشی و پر تحرک بتواند به راحتی در آن ورجه وورجه کند و جا به جا شود!

m     فضایی برای استفاده از کامپیوتر در صورت لزوم

ü      توصیه‌هایی برای زمان مناسب مطالعه

m  زمان پیشنهادی برای مطالعه به سطح انرژی فرد بستگی دارد و نمی‌توان زمان ثابت و مشخصی را برای فرد جنبشی تعیین کرد.

m     مطالعه در هر روز بهترین تجویز است.

m  مشخص کردن یک محدوده زمانی ثابت برای مطالعه توسط خود فرد بهترین راهکار است. مثلاً در نظر گرفتن ساعات 4 تا 6 بعد از ظهر هر روز.

ü      توصیه‌هایی برای ایجاد شرایط ذهنی مناسب

m     لباس ورزش پوشیدن و دویدن حول یک پارک یا در کنار ساحل دریا

m     راهپیمایی در خیابان‌های اطراف

m     مدیتیشن در یک مکان آرام جهت آرام‌سازی جسم و ذهن

m     وزنه‌برداری و پرورش اندام

m     هر 15 دقیقه مطالعه بدن خود را بکشید و تمرینات کشش را انجام دهید.

m     مطالعه گروهی نیز خوب است.

ü      توصیه‌هایی برای بهره‌وری حداکثر از مطالعه

m     زیر موضوعات مهم را با رنگ‌های متفاوت خط بکشید.

m     از متن درس مطالب را بخوانید و آن‌ها را دوباره بنویسید.

m     با صدای بلند درس‌ها را برای خود بازخوانی کنید.

m     درس‌ها را روی نوار ضبط کنید و دوباره به آن‌ها گوش دهید.

m  بعد از پایان هر بخش یک حرکت و فعالیت فیزیکی انجام دهید. مثلاً از جا برخیزید و کمی این ور و آن ور بپرید و یا روی سر خود بایستید و در اثنای این حرکات اطلاعات آموخته شده را در ذهن خود مرور کنید.

m     مثال‌های واقعی در زندگی برای موضوعات درسی پیدا کنید.

m     هر موضوع درسی را بلافاصله به کار ببرید و هر فرمولی را که یاد می‌گیرید، فوراً برایش تکلیف حل کنید.

ü      توصیه‌هایی برای یادداشت‌برداری از دروس

m     اگر وسعتان می‌رسد از یک کامپیوتر کیفی استفاده کنید.

m     همیشه در صندلی جلوی کلاس بنشینید.

m     به محض این که کلاس تمام شد، روی یادداشت‌های خود کار کنید.

m  به آزمایشگاه و کارگاه و یا سایت شبیه‌سازی نرم‌افزاری بروید و یادداشت‌ها و آموخته‌های خود را با نتایج آزمایش واقعی مقایسه کنید.

m     صحنه‌های واقعی زندگی که با آموخته جدید مرتبط است را یادداشت و ثبت نمائید.

m     قبل از رفتن سر کلاس در حین قدم زدن موضوع درس امروز را مرور کنید.

m     به عناوین کلی درس قبل از شروع کلاس بیندیشید و آن‌ها را در ذهن مرور کنید.

m     در طول صحبت‌های استاد به حرف‌های او خوب گوش دهید و نت بردارید.

m     اگر نمی‌توانید سرجایتان بند شوید، به عقب کلاس بروید و سرپا آن‌جا بایستید.

ü      توصیه‌هایی برای آمادگی جهت امتحان

m      گروهی درس بخوانید.

m     مدل سه شخصیتی را تمرین کنید. از سه دیدگاه به درس بنگرید: استاد، دانشجوی شماره یک و دانشجوی شماره دو.

m     فضای کافی برای قدم زدن و بالا و پایین رفتن را برای خود دست و پا کنید.

m     صبح زود مطالعه را شروع کنید. خود را بی جهت معطل نکنید.

m     از فیش‌های خلاصه‌برداری و یادداشت‌نویسی حداکثر استفاده را بنمایید.

m     در جلسات مرور کلاس‌ها و کلاس‌های رفع اشکال اساتید شرکت نمایید.

m     اگر لازم است در کلاس‌های تقویتی شرکت کنید.

m  ابتدا یک مطلب را فرا گیرید. مکث کنید و سپس روی مطلب بعدی بروید. ناگهان سعی نکنید، همه مطالب را یک جا فرا گیرید.

m     برای هر سوال جواب‌ها را دقیقاً روی کاغذ بنویسید. مسائل را در ذهن خود حل نکنید.

m  از کامپیوتر برای بازنویسی و یادداشت مجدد جزوه‌ها و پاکنویس مطالب و همین طور جواب دادن به سوالات کمک بگیرید.

ü      توصیه‌هایی برای سر جلسه امتحان

m     قبل از امتحان غذاهای مقوی و پر انرژی بخورید و سر جلسه شرکت کنید.

m     حسابی شب قبل امتحان استراحت کنید.

m     شب قبل از امتحان حسابی ورزش کنید.

m     زود سر جلسه وارد شوید و تا شروع امتحان چندین بار تنفس عمیق بکشید.

m     هر سوال را یکی یکی جواب دهید و پس از تکمیل هر سوال به سراغ تست بعدی بروید.

m     اگر لازم است به خود استراحت دهید و سر جلسه یک چرت کوتاه نزنید.

ü      توصیه‌هایی برای بهبود حافظه

m     در حین دویدن و نرمش پاسخ سوالات را در ذهن خود تکرار کنید.

m     در اثنای نرمش و بدنسازی به نوار صحبت‌های استاد یا صدای ضبط شده خود هنگام خواندن جزوات گوش دهید.

ü      توصیه‌هایی برای یادگیری اصطلاحات جدید

m     اصطلاحات و فرمول‌ها و تعاریف جدید را یادداشت کنید و آن‌ها را روی فیش‌های خلاصه‌‌برداری منتقل کنید.

m     با یک همکلاسی فیش ها را مرور کنید.

m     از رفیق یا همکلاسی خود بخواهید تا فیش‌ها را از شما بپرسد.

ü      توصیه‌هایی برای استراحت بین مطالعات

m     برخیزید و ورجه وورجه کنید و برای خودتان برقصید!

m     دائم به خود استراحت دهید و تفریح کنید.

m     مکرراً اندام خود را بکشید و یوگا تمرین کنید.

m     پیانو بنوازید.

ü      توصیه‌هایی برای تشکر و قدردانی از خود بعد از امتحان

m     خودتان را به اولین آبمیوه‌فروشی محله خود دعوت کنید و حسابی برای خود ولخرجی نمایید.

m     در یک بازی فوتبال حضور یابید.

m     در یک تیم ورزشی داخلی مثل فوتبال شرکت کنید و با بقیه دوستان یک بازی گروهی ترتیب دهید.

توصیه‌هایی برای افراد دارای سبک یادگیری شنیداری

ü   تعریف: فرد دارای سبک یادگیری شنیداری به راحتی اطلاعاتی را که از طریق ابزارها و واسطه‌های شنیداری به او می‌رسد، می‌فهمد و یاد می‌گیرد.

ü      توصیه‌هایی برای مکان مناسب مطالعه

×      نور ملایم و روشنایی خوب

×      صندلی یا مبل راحتی در یک مکان ساکت

×      محیطی ساده و بدون تجملات

ü      توصیه‌هایی برای زمان مناسب مطالعه

×      در هر روز، در یک زمان مشخص مطالعه صورت گیرد.

×      وقفه‌ها و گسستگی‌های مابین مطالعات به حداقل ممکن کاهش یابد.

×   مهارت گوش دادن و گوش دل به نجوای درون سپردن نیاز به تمرکز دارد. بنابراین تمرکز زیاد در زمان مطالعه بسیار ضروری است.

ü      توصیه‌هایی برای ایجاد شرایط ذهنی مناسب

×      مکانی آرام را پیدا کنید و برای باز شدن ذهن خود یک موزیک نرم و ملایم پخش کنید.

×   سعی کنید افرادی را برای جر و بحث و گفت‌وگو در مورد مطلبی که به نوار آن گوش داده‌اید، پیدا کنید. افراد شنیداری از طریق گفت‌وگو و بحث و جدل با دیگران تا حد زیادی مطالب را می‌فهمند.

ü      توصیه‌هایی برای بهره‌وری حداکثر از مطالعه

×      درس را بخوانید و در مورد آن با صدای بلند با خود به گفت‌وگو بپردازید. به نوار صحبت‌های استاد خوب گوش دهید.

×      بعد از گوش دادن دقیق به حرف‌های استاد آن‌ها را مجدداً بازنویسی نمائید.

ü      توصیه‌هایی برای یادداشت‌برداری از دروس

×      در پایان هر کلاس برای مقایسه یادداشت‌های خود با دیگر همکلاسی‌ها صحبت کنید.

×   سخنرانی استاد را ضبط کنید و بعد از کلاس دوباره به آن گوش دهید. سپس برداشت‌های خود را یادداشت نموده و با یادداشت‌های دیگران مقایسه کنید.

×   در نوار ضبط شده سخنرانی استاد به دنبال نشانه‌های کلامی بگردید که مبین مهم بودن نکته مورد بحث است و از روی لحن و طرز بیان مطالب نکات کلیدی درس را استخراج کنید.

×      هنگام یادداشت‌برداری، فضاهای خالی بگذارید تا بعد بتوانید با گوش دادن مجدد به سخنان استاد آن‌ها را پر کنید.

×      برای یادآوری بهتر از سمبل‌ها و خاطره‌های صوتی کمک بگیرید.

×   خود را در سه نقش تجسم کنید. نقش استاد، دانشجوی شماره یک و دانشجوی شماره دو و بین این سه نقش یک مکالمه و سوال و جواب ترتیب دهید.

×   حتماً در کلاس‌ها حضور یابید و یا اگر به دلیل مشکلات جدی نمی‌توانید از یکی از دوستانتان بخواهید تا درس را برایتان ضبط کند.

×   سعی کنبد مطالبی را که روی اورهد یا ترانسپارنسی سر کلاس ارائه می‌شود، به زبان ساده برای یک فرد دیگر توضیح دهید. بعد این توضیحات را روی برگه کاغذ برای خودتان بنویسید. به عبارت دیگر چون دیداری نیستید و سبک یادگیریتان شنیداری است، سعی کنید اطلاعات تصویری را به کمک کلمات به اطلاعات صوتی و شنیداری تبدیل کنید تا راحت‌تر توسط سیستم ذهن و جسم شما جذب و درک گردد

ü      توصیه‌هایی برای آمادگی جهت امتحان

×   به نوارهایی که سر کلاس از استاد ضبط کرده‌اید و با خودتان در پایان مرور هر درس برای خودتان پر کرده‌اید، گوش دهید.

×   تئاتر گفت‌گوی سه شخصیتی معلم، دانشجوی شماره یک و دانشجوی شماره دو را در ذهن خود برای یادگیری بهتر درس تمرین کنید.

×      به صورت گروهی درس بخوانید.

×      برای تمام سوالاتی که احتمالاً در امتحان خواهد آمد، توضیحات و پاسخ‌های شفاهی کافی پیدا و بیان کنید.

×      با صدای بلند مطالعه کنید.

×      سعی کنید تمام کلماتی را که یادداشت کرده‌اید، در گوش دل خود بشنوید.

×      به صدای پنهان در حنجره خود گوش دهید و با دقت به نظریات و بحث‌های او راجع به درس دقیق شوید.

ü      توصیه‌هایی برای سر جلسه امتحان

×      اگر گیج شده‌اید، درنگ نکنید و فوراً از استاد یا مراقب توضیح بخواهید.

×      به توضیحات استاد قبل از شروع امتحان خوب دقت کنید.

×   اطلاعات و یادداشت‌های خود را با صدای بلند در ذهن خود تکرار و مرور کنید. فراموش نکنید که شما با گفت‌وگوی درونی مطالب را یاد می‌گیرید و به یاد می‌آورید.

×   اگر امکانش هست با خود سوال و همینطور جواب‌های ذهنی خود را زمزمه کنید. حتی اگر به صورت "پس پس" ظریف باشد.

ü      توصیه‌هایی برای بهبود حافظه

×      یادداشت‌هایی که سر کلاس برداشته‌اید را با صدای خودتان روی نوار ضبط کنید.

×      چندین بار به نوار یادداشت‌های خود و همین طور سخنرانی ضبط شده استاد گوش دهید.

ü      توصیه‌هایی برای یادگیری اصطلاحات جدید

×      از اصوات و کلمات معادل استفاده کنید.

×      تعریف هر اصطلاح را روی نوار با صدای خودتان ضبط کنید و مکرر به آن گوش دهید.

ü      توصیه‌هایی برای استراحت بین مطالعات

×      در یک مکان آرام استراحت کنید و به یک موزیک گوش دهید.

×   ضبط صوت واکمن خود را بردارید و در حین گوش دادن به یک موزیک ملایم و یا نوار یادداشت‌های خود به پیاده‌روی و نرمش بپردازید.

ü      توصیه‌هایی برای تشکر و قدردانی از خود بعد از امتحان

×      خودتان را به یک کنسرت موسیقی به فضای باز دعوت کنید.

×      با دوستان خود میهمانی ترتیب دهید و برای خود جشن بگیرید.

توصیه‌هایی برای افراد دارای سبک یادگیری دیداری

ü   تعریف: فرد دارای سبک یادگیری دیداری دریافت و درک اطلاعات از نشانه‌های بصری و دیداری را بیش‌‌تر ترجیح می‌دهد و درک این اطلاعات برای او راحت‌تر است.

ü      توصیه‌هایی برای مکان مناسب مطالعه

q     اتاقی با نور کافی

q     محیطی دلپذیر اما نه زیاد شلوغ شامل گل و گیاه و تصاویر و رنگ‌های لذت‌بخش

q     محیطی آرام و بی سر و صدا و یا حداقل کم سر و صدا

q     وجود پنجره‌ای برای تماشای فضای بیرون و ارتباط با محیط آزاد

ü      توصیه‌هایی برای زمان مناسب مطالعه

q     در نور طبیعی خورشید

q     در طول روز

q     صبح و سحرگاه

q     هر روز کمی مطالعه

ü      توصیه‌هایی برای ایجاد شرایط ذهنی مناسب

q     قدم زدن در خارج از محیط عادی

q     ایجاد یک تصویر ذهنی از خودتان که در حال مطالعه موثر هستید. (از طریق تجسم بصری)

q     ایجاد یک محیط فرح‌بخش موقتی در فضای زندگی روزمره در صورت لزوم

ü      توصیه‌هایی برای افزایش بهره‌وری مطالعه

q     زیر اطلاعات مهم و اصلی خط بکشید.

q     از رنگ‌های مختلف برای مشخص کردن اطلاعات مهم استفاده کنید.

q     مفاهیم، کلمات و عبارات مشکل را نشان‌گذاری کنید.

q     دیاگرام‌ها و نمودارها را به مثال‌‌های کلمه‌ای ترجمه کنید.

q     از روش‌های تصویرسازی، روابط بین مفاهیم یعنی درخت حافظه و ضمیرنگار استفاده کنید.

ü      توصیه‌هایی برای یادداشت‌برداری از دروس

q  یک مجموعه از نمادهای جذاب و معنادار برای یادداشت‌های خود استفاده کنید. مثلاً از علامت ستاره برای نشان دادن اهمیت یک موضوع استفاده کنید.

q     با استفاده از روش ضمیرنگاری یا درخت حافظه یادداشت‌های خود را مرور کنید.

q     در کلاس نزدیک تخته بنشینید تا بتوانید تخته را واضح ببینید و تصاویر و معلم و اورهد را به وضوح مشاهده کنید.

q     به معلم زل بزنید و تمام نشانه‌های تصویری معلم را برای دریافت نکات مهم و کلیدی دنبال کنید.

q  با استفاده از مدادهای رنگی موضوع اصلی و موضوعات فرعی مربوط به هر درس را به صورت فهرست‌بندی برای خود روی کاغذ داشته باشید.

ü      توصیه‌هایی برای مطالعه قبل از امتحان

q     یادداشت‌ها و خلاصه‌های خود را دوباره مرور کنید.

q  بدون نگاه کردن به یادداشت‌های خود سعی کنید، فهرست موضوعی هر درس را همراه دیاگرام‌های کلیدی آن روی کاغذ ترسیم کنید.

q     کاغذهای کوچک فیش مانندی را برای اصطلاحات کلیدی فراهم سازید.

q     یادداشت‌های خود را با دیگران مقایسه کنید.

q     اگر فیلم‌های آموزشی ویدئویی مرتبط با درس شما در اختیارتان هست، حتماً به آن‌ها نگاهی بیندازید.

q  سوالاتی را که حدس می‌زنید، استاد مطرح کند را در ذهن مرور کنید و برای هر سوال جواب‌های احتمالی را به فرمت ضمیرنگار و درخت حافظه ترسیم کنید.

q     بدون استفاده از کاغذ چشمان خود را ببندید و درس‌ها را در ذهن خود مرور کنید.

q  سعی کنید برای رسیدن به بهترین نتیجه، سعی کنید مطالب را هم بشنوید. هم ببینید و هم از طریق بازنویسی مرور و تمرین کنید

q  موضوعی را در ذهن خود ترسیم کنید و بعد آن را به صورت اطلاعات نوشتاری روی کاغذ بیاورید. فراموش نکنید که بالاخره باید نهایتاً هنر تبدیل تصویر ذهنی به نوشته را سر جلسه امتحان از خود نشان دهید.

q  قبل از امتحان در ذهن خود تصویری از صحنه امتحان را تجسم کنید و خودتان را در صحنه ببینید که با اعتماد به نفس و تسلط کامل تمام سوالات را جواب می‌دهید.

ü      توصیه‌هایی برای سر جلسه امتحان

q     ابتدا نگاهی به کل سوالات بیندازید.

q     سوالات کلمه‌ای به فرمت سوالات سمبلی و نمادین آشنای خود ترجمه کنید.

q     روی کاغذ چرک‌نویس ضمیر نگار جواب را ترسیم کنید.

q     جایی در جزوه و یادداشت‌های خود که جواب سوال در آن جاست، را پیش منظر چشم خود مجسم سازید.

ü      توصیه‌هایی برای بهبود حافظه

q     از تصاویر و دیاگرام‌های یک فرآیند و یا یک مفهوم برای یادسپاری و یادآوری آن استفاده کنید.

q     یک فرآیند یا یک مفهوم را به روش ضمیرنگاری روی کاغذ ترسیم کنید.

q     تمام سوالات پایان فصل کتاب را حل کنید و آن‌ها را دوباره در مجموعه‌ای مشخص جمع‌آوری و بازنویسی نمایید.

ü      توصیه‌هایی برای استراحت بین مطالعات

q     از منزل بیرون بزنید و در یک مکان دلپذیر قدم بزنید.

q     در باغچه یا حیاط خارج منزل برای خود کاری دست و پا کنید.

q     صحنه عادی و روزمره زندگی خود را عوض کنید، به سینما بروید و یا مدتی در پارک بنشینید.

q     به یک موزه هنری بروید و از یک گالری نقاشی بازدید کنید.

ü      توصیه‌هایی برای بعد از امتحان

q  به خودتان جایزه دهید. مثلاً کمی ولخرجی کنید و برای خود هدیه بخرید و یا به تماشای یک کنسرت در فضای باز و یا تماشای یک سیرک بروید.

q     با دوستان خود میهمانی بگیرید و دور هم جمع شوید.

q     فیلم سینمایی ببینید.

خصیصه‌های یادگیری جنبشی و لمسی

یادتان هست که گفتیم افراد جنبشی و لمسی نسبت به دیداری و شنیداری، از لحاظ تعداد در اقلیت می‌باشند. شاید به دلیل همین در اقلیت قرار داشتن است که خصیصه‌های جنبشی و لمسی‌ها برای بسیاری غیر ملموس و غیر قابل درک به نظر می‌رسد. در واقع جنبشی‌ها و لمسی‌ها از این لحاظ در بین انسان‌ها غریب افتاده‌اند و یافتن همزبان برای آن‌ها معمولاً مشکل‌تر از بقیه است. آن‌ها و به خصوص لمسی‌ها آدم‌هایی هستند، شدیداً احساسی و عاطفی که ترجیح می‌دهند، در تماس مستقیم با موضوع درسی باشند و آن را از نزدیک‌ترین موضع ممکن لمس کنند و به اصطلاح دوست دارند خود را به درس بمالند! و آن را با نوازش دریابند!

یک برگ تمیز و تایپ شده شامل یک سری سوال به تعدادی دانش‌آموز بدهید و از آن‌ها بخواهید تا جواب سوال‌ها را برایتان بیاورند. خواهید دید دانش‌آموزان لمسی عیناً دوباره سوالات را روی برگه‌های خود بازنویسی کرده‌اند و جواب‌ها را نیز مو به مو با توضیحات کامل نوشته‌اند.

در مقابل فرد جنبشی نیز از طریق دیگری با موضوع برخورد می‌کند و به نحو تکان‌دهنده‌ای در پیاده‌سازی و اجرای آن چه آموخته عجول است و شتاب دارد. او می‌خواهد در عمل درس را یاد بگیرد و به همین دلیل تا می‌تواند تکلیف و سوال جمع می‌کند. به او یک فرمول بدهید و بعد ببینید که چگونه برای آن فرمول ده‌ها مسئله متنوع پیدا می‌کند و با حل آن مسائل فرمول را در مغز خود حک می‌کند. " جنبشی " مرد عمل است و فقط فرصت می‌خواهد تا بجنبد و انرژی تحرک خود را به نمایش بگذارد. در مدرسه و دانشگاه اگر می‌خواهید دانش‌آموز جنبشی را پیدا کنید، سری به آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌ها بزنید. حتماً او را در آن جا پیدا خواهید کرد. ‌اگر هم در جستجوی دانش‌آموز لمسی و به قولی " میرزا بنویس کلاس" هستید، ببینید چه کسی سعی می‌کند نزدیک‌ترین صندلی را به استاد اختیار کند و کم‌ترین فاصله را با او داشته باشد. لمسی و جنبشی، به خصوص جنبشی، عاشق مرور مطالب هستند. آن‌ها ده‌ها و صدها بار جزوه خود را مرور می‌کنند و در هر مرور بخشی از مطالب آن را در می‌یابند. اگر می‌خواهید جزوه یکی از همکلاسی‌های خود را بگیرید، دقت کنید که گول نخورید و سراغ جزوات دوست جنبشی خود نروید. مطمئن باشید که او مطالب را کامل ننوشته و فقط به نوشتن بخش کلیدی جملات کلیدی اکتفا کرده است. او از عادات خویش آگاه است و می‌داند که صبر و قرار نخواهد داشت و خواه ناخواه به کمک حافظه جسمی خود دوباره هنگام مرور جملات ناقص را به خاطر آورده و کامل خواهد ساخت. اما شما که بدن و جسمتان در کلاس حضور نداشته، مطمئناً در این معامله ضرر خواهید کرد.

جنبشی و لمسی عاشق تجربه دست اول هستند. فقط با این تفاوت که " جنبشی " آرام و قرار ندارد و عاشق از این شاخه به آن شاخه پریدن است و " لمسی " شیفته تماس مستقیم و دریافتن بی‌واسطه مطلب می‌باشد. به همین دلیل اگر فردی لمسی هستید و مشغول مطالعه اطلاعاتی جدید هستید، درنگ نکنید و همزمان با مطالعه و یا حداکثر در پایان مطالعه، نکات کلیدی را روی برگه‌های فیش و یا هر دست‌نویس دیگری که در دسترستان است، یادداشت کنید. یادتان باشد که خود یادداشت چندان مهم نیست و در واقع در اثنای خواندن بلند و نوشتن دقیق است که اتفاق یادگیری در ضمیر و جسم یک دانش‌آموز لمسی و جنبشی رخ می‌دهد. فقط با این تفاوت که فرد جنبشی در حین یادداشت‌برداری باید به نیاز تحرک و ورجه وورجه کردن بدن خویش نیز پاسخ دهد و از طریق ورزش و بالا و پایین پریدن و دست به یک کار عملی زدن این نیاز را تأمین کند.

در ادامه خصوصیات چهار دسته سبک یادگیری دیداری، شنیداری، جنبشی و لمسی به همراه توصیه‌های لازم برای زمان و مکان مطالعه و شرایط لازم یادگیری و یادآوری و یادسپاری مرتب شده است. با تأمل و تعمق روی این توصیه‌ها می‌توانید با اتومبیل وجود خود به راحتی کنار بیائید و بهترین شتاب یادگیری را در زمان و مکان مناسب تجربه کنید.

خصیصه‌های سبک یادگیری شنیداری

اگر انسان‌های شنیداری جرأت داشتند، حتماً آرزو می‌کردند که به جای چشم هم یک گوش و دهان اضافه می‌داشتند تا می‌توانستند تمام جهان را بشنوند و راجع به آن تا ابد صحبت کنند. شناسایی یک انسان دیداری بسیار راحت است. او را به حال خود بگذارید و کاری به او واگذار کنید و از دور مراقبش باشید. خواهید دید که بلافاصله زیر لب آوازی را زمزمه خواهد کرد و با تن صدایش سرعت فعالیتش را تنظیم می‌کند. اگر برای یک انسان شنیداری ساعت‌ها اخم کنید، شاید چندان متوجه ناراحتی شما نشود، اما با گفتن یک کلمه اعتراض‌آمیز خواهید دید که او سرش را بلند خواهد کرد و متوجه شما خواهد شد. سر کلاس درس او عاشق شنیدن حرف‌های استاد است. حتی وقتی سرش هم پایین است، باز هم تک تک جملات استاد را درک می‌کند و به خاطر می‌سپارد. او هیچ لزومی نمی‌بیند که موقع صحبت معلم (مانند همکلاسی‌های دیداری خود) چهره استاد را هم ببیند. او تمام اطلاعات و احساسات و تاکیدهای لازم را از کلام استاد می‌قاپد و در واقع در لایه صدا نیاز اطلاعاتی او به اتمام می‌رسد و او دیگر نیازی به تماشای جمال معلم در خود نمی‌بیند. اگر در حادثه سرقت بانک از یک مشتری شنیداری بخواهید تا مشخصات سارقین را برایتان بگوید، خواهید دید که او مو به مو مکالمات و حتی جیغ و فریادها را به خاطر سپرده و می‌تواند، جنسیت، روحیه و حتی لهجه و سن سارقین را دقیقاً برایتان تعیین کند. اگر از این مشتری راجع به سر و صورت و قیافه ظاهری سارقین سوال کنید، چیز زیادی دستگیرتان نمی‌شود و اگر بیش از حد پافشاری کنید، خواهید دید که او از کوره در می‌رود و دیگر به درد شما نخواهد خورد. در واقع سبک یادگیری غالب این فرد شنیداری است و هم خود او و هم شما که مأمور بازجویی حادثه سرقت بانک هستید، باید به این خصیصه ذاتی او احترام بگذارید.

به خاطر داشته باشید که سبک‌های یادگیری مزیتی نسبت به یکدیگر ندارند و مثلاً یک انسان دیداری مهم‌تر و ارزشمندتر از یک شخص شنیداری نیست. این فقط یک ویژگی ذاتی و ارثی سیستم جسم و ضمیر فرد است و در واقع فرد با این خصیصه دنیا آمده است و مقرر شده است که تمام دانش‌های مورد نیاز زندگی را از طریق همین سبک دریافت کند. البته این بدان معنا نیست که فرد شنیداری دارای ویژگی‌های دیداری نیست، بلکه فقط این معنا را می‌دهد که جنبه‌های شنیداری اطلاعات توسط این فرد بیش‌تر و راحت‌تر جذب و درک می‌شود. بنابراین به عنوان یک فرد شنیداری به محض تمام شدن کلاس و فرا گرفتن یک درس، سریعاً به سراغ همکلاسی‌ها بروید و راجع به موضوع درسی با آن‌ها به گفت‌وگو بپردازید. دریافت‌های خود را بر زبان آورید و به دریافت‌های آن‌ها گوش بدهید. اگر می‌توانید حتماً یک ضبط صوت کوچک جیبی با خود سر کلاس‌های مهم ببرید و گفته‌های استاد را ضبط کنید و بعد آن‌ها را دوباره در تنهایی گوش دهید. یکی از دوستان را می‌شناسم که شاگرد اول دانشگاه بود و همیشه در ساک دستی‌اش یک کامپیوتر کیفی مجهز به میکروفون داشت که تمام کلاس‌ها را به فرم فایل صوتی فشرده ضبط می‌کرد و در اتاقش شبانه‌روز کلاس‌های صبح و روزهای قبل را گوش می‌کرد. او حتی شب‌های امتحان هم به این فایل‌ها گوش می‌داد و از طریق آن‌ها درس‌های داده شده را به خاطر می‌آورد.

اگر یک همکلاسی شنیداری دارید، مطمئن باشید که تعدد و تنوع دستگاهی ضبط و پخش صوت و نوارهای موزیک و سخنرانی در خانه او بیش از حد معمول است. او شیفته مدل‌های جدید ضبط و پخش صدا و بلندگوهای مرغوب است. او در سر و صدا زندگی می‌کند و در واقع با سر و صدا زندگی می‌کند و انسانی است که می‌تواند از روی لحن و تن صدای شما به اعماق وجودتان نفوذ کند و تمام افکارتان را بخواند. اگر انسان دیداری دروغ را در چشم و صورت کسی می‌خواند، رفیق شنیداری ما را از روی صدا می‌تواند دقیقاً میزان صداقت گوینده را دریابد. وقتی از کلاس بیرون می‌آئید و روی حرف‌های استاد شک دارید، مطمئن باشید که فرد شنیداری همان کسی است که می‌توانید از او جملات دقیق استاد را بپرسید. او حتی می‌تواند از روی کلام و آهنگ صدای استاد بخش‌های مهم و کلیدی مطالب را درک کند و آن‌ها را در حافظه خویش ثبت نماید.

اگر یک فرد شنیداری هستید و اتاقی مخصوص مطالعه دارید که مزاحم بقیه نیستید، درس‌ها را با صدای بلند برای خود بازخوانی کنید. تمام یادداشت‌ها و متون کتاب خود را با صدای بلند بخوانید و مطمئن باشید که تک تک آن‌ها با طیب خاطر توسط ضمیر و جسم شما درک می‌شوند.

بعضی ضبط صوت‌های مرغوب دارای شمارنده یا کانترهای سه رقمی به فرمت "0000" هستند که محل دقیق نوار را نشان می‌دهند. در سخنرانی‌های حساس و مهم یکی از این ضبط صوت‌ها را با خود ببرید و در ابتدای سخنرانی اول نوار را بیاورید و شمارنده را روی صفر تنظیم کنید و به محض این که بخشی از مطلب را نفهمیدید، شماره متناظر را یادداشت کنید. به این ترتیب می‌توانید بعداً نوار را دقیقاً سر آن موقعیت بیاورید و دوباره به گفته‌های سخنران دقیق‌تر گوش فرا دهید. برای اجتناب از ضبط حرف‌های بیهوده نیز می‌توانید دائم از کلید مکث یا Pause ضبط صوت خود کمک بگیرید. پیشنهاد می‌کنم که نت‌ها و یادداشت‌های کلیدی را با صدای خود بخوانید و روی یک نوار ضبط کنید و موقع امتحان این نوارها را دوباره ( از طریق پخش صوت ماشین و واک من ) گوش دهید. برای صرفه‌جویی در مصرف باتری هم می‌توانید از باتری‌های قلمی قابل شارژ ( جفتی حدود هزار تومان ) استفاده کنید. به هر حال به خاطر داشته باشید که تقدیر شما این است که سبک یادگیری‌تان شنیداری باشد و باید به این تقدیر احترام بگذارید و اطلاعات درسی را لاجرم باید به فرم مورد پسند و مورد علاقه این سبک ذاتی و موروثی خویش فراهم سازید. اگر می‌خواهید یک دیاگرام و نمودار را حفظ کنید، برای خود با صدای بلند قصه آن را تعریف کنید و بگذارید حافظه شنیداری شما از طریق کلمات و جملات صوتی شما به تصویری شنیداری از مطلب برسد و خلاصه با گوش دل مطلب را ببیند!

خصیصه‌های سبک یادگیری دیداری

این دانش‌آموزان مادامی که تصویری کلی و روشن از موضوع درسی در ذهن نداشته باشند، نمی‌توانند درس را درک کنند. آن‌ها از جزئیات نا مرتبط بیزارند و به محض حضور در کلاسی که استاد ترجیح می‌دهد بدون ارائه تصویر کلی به سراغ جزئیات برود، نا آرام می‌شوند و احساس افسردگی و ناراحتی شدید وجودشان را پر می‌کند. آن‌ها عاشق نمودار و دیاگرام و تصاویر اطلاعات مستند و نوشتاری هستند. از کپی‌های ناخوانا و مات بیزارند و همیشه دنبال نسخه‌های چاپی و مرغوب کتاب هستند. دفاتر و جزوات این افراد پر است از نقاشی‌ها و کاریکاتورها و مربعات و دایره‌هایی که بخش‌های مختلف درسی را به شکل گرافیکی و تصویری مرزبندی و به هم مرتبط می‌سازند. یادگیری شنیداری در استفاده از خودکارهای چند رنگ غوغا می‌کند. کیف او پر است از ماژیک‌های رنگی نشانه‌گذار برای خط کشیدن روی مطالبی از کتاب که مهم و قابل تأمل هستند.

دیداری‌ها، تصاویر و چهره‌ها را خیلی بهتر از اسامی به خاطر می‌سپارند. اگر می‌خواهید چهره سارقین یک بانک را از روی خاطره حاضرین در صحنه سرقت بازسازی کنید، بی درنگ به سراغ شخصی بروید که دارای سبک یادگیری دیداری است. او تمام جزئیات چهره را مو به مو برای شما بازگو خواهند کرد. دیداری‌ها دارای یک چشم سوم فوق‌العاده قوی‌تر از بقیه هستند که می‌توانند از طریق آن اطلاعات حافظه خود را ببینند و از طریق این دیدن آموخته‌ها را به خاطر آورند. موقع امتحان دادن این افراد می‌توانند صفحه‌ای از کتاب که جواب سوال در آن هست، را درست مقابل چشمان خود ببینند و خوشحال باشند که هیچ کس نمی‌تواند آن‌ها را به جرم تقلب دستگیر کنند!

اگر در کلاسی غیبت داشته‌اید و می‌خواهید جزوه و یادداشت‌های یکی از همکلاسی‌های خود را بگیرید، پیشنهاد می‌کنم که دوست دیداری خود را فراموش نکنید. ممکن است دفتر او بیش‌تر از این که یک متن منسجم و تمیز به نظر برسد، شلوغ و شبیه یک دفتر نقاشی باشد، اما دقیقاً می‌توان تصویر کلی و کلان درس و اتفاقات رخ داده در کلاس را در یک نظر در دفتر او دید و به دیدی جامع و کلان از درس داده شده دست یافت.

دیداری‌ها استاد خلاصه‌‌نویسی و هدر دادن کاغذ هستند. آن‌ها می‌توانند یک کتاب صد صفحه‌ای را داخل پنج صفحه A4 چنان خلاصه و نقاشی کنند که حتی نویسنده کتاب هم از آن انگشت به دهان بماند! چند ساعت مانده به امتحان به سراغ یک دیداری بروید و از او بخواهید تا اجازه دهد یادداشت‌های خلاصه‌برداری‌اش را به شما نشان دهد. خواهید دید که او در گرفتن تصویر کامل درس معجزه کرده است و چنان هنرمندانه بخش‌ها و موضوعات درسی را اولویت‌بندی و به یکدیگر مرتبط ساخته است که در سطح کلان هیچ چیز از قلم نیفتاده است. جالب است بدانید که این رفیق دیداری شما تمام برگه‌های خلاصه شده را به صورت تصویری کامل در ذهن خود کپی کرده و می‌تواند سریعاً تصویر آن را در ذهن خود ظاهر سازد.

اگر با مشخصات فوق شما احساس کرده‌اید که سبک یادگیری ذاتی و موروثی شما از نوع دیداری است حتماً سعی کنید که اطلاعات درسی و خلاصه تمام آموخته‌های زندگی خود را به فرم تصویری و گرافیکی مرتب و دسته‌بندی کنید و با خصیصه ذاتی خود هماهنگ باشید. مثلاً موقع یادگیری مطالب و اطلاعاتی که به شکل دیاگرام با تمام نوشته‌‌های مجاورش مثل یک عکس در ذهن شما ثبت خواهد شد و اگر لازم می‌دانید توضیحی به این تصویر اضافه شود، اجازه دهید که این توضیح سوار عکس باشد.

همین طور موقع یادگیری دروس فنی یا ریاضی، سعی کنید که خلاصه‌ای از اعتبارات کلیدی و جملات مهمی را که فهمیده‌اید را در برگه‌های مستقل، یادداشت کنید. وقتی هم که مجبورید برای حل یک مسئله گام‌ها و مراحل مشخصی را طی کنید. این مراحل را به صورت واضح و اگر لازم افتد درشت و رنگی روی یک برگه بزرگ با جزئیات لازم ترسیم کنید. باید بپذیرید که ضمیر و جسم شما به جای کلمات عاشق تصاویر است و شما هم باید به این عشق احترام بگذارید و کلمات و اطلاعات را در قالب تصاویر مونتاژ کنید و به ذهن بسپارید. اگر به کامپیوتر دسترسی دارید، درنگ نکنید و بلافاصله مطالب و موضوعات کلیدی هر فصل و بخش هر درس را تایپ کنید و آن‌ها را به انواع قلم‌ها و تصاویر و رنگ‌ها و افکت‌های کامپیوتری بیارایید. اگر پس از هر درس یک برگ پرینت شده از خلاصه درس‌ها را نیز به آخر جزوه خود اضافه کنید خواهید دید که سر جلسه امتحان تک تک این برگه‌های خوش فرم و خوانا مقابل چشمان شما رژه می‌روند و فرمول‌های کلیدی و پیچیده را در قالب یک تابلوی بزرگ تقدیم شما می‌کنند. تابلویی که شما حاضر خواهید بود سر جلسه امتحان آن را به بالاترین قیمتی که ممکن است بخرید. موقع یادگیری زبان‌های بیگانه و ترجمه لغات حتی‌المکان سعی کنید که کلمات و ایده‌ها را به صورت سمبل‌ها و نمادهای تصویری و دیاگرامی برگردانید. به فرم اطلاعاتی که استاد به شما ارائه می‌دهد و یا نحوه یادداشت‌برداری همکلاسی‌های خود کاری نداشته باشید. ذهن و جسم شما تصویر و صحنه‌های تصویری را بیش‌تر ترجیح می‌دهد و شما باید به این ترجیح احترام بگذارید.

اگر یک فرد دیداری هستید، شب قبل از امتحان و همین طور نزدیک امتحان چشمان خود را ببندید و تصویر تک تک اطلاعاتی را که به ذهن سپرده‌اید را فراخوانی کنید و سعی کنید آن‌ها را به خاطر آورید. نکاتی که خیلی مهم‌اند را روی برگه‌های فیش بنویسید و آن‌ها را جلوی چشمانتان بگذارید. مثلاً روی آیینه، میز کار، داشبورد ماشین، دیوار روبروی میز مطالعه، و یا دیوار اتاق مطالعه خود بچسبانید. به خاطر داشته باشید که شما با این کار به سبک ترجیحی جسم و ضمیر خود احترام می‌گذارید و اطلاعات را همان طوری که او دوست دارد، یعنی به صورت تصویری و دیداری در اختیارش قرار می‌دهید و به همین خاطر می‌توانید مطمئن باشید که جسم و ضمیر قدردان شما خواهد بود و موقع امتحان چنان وارد عمل خواهد شد که همگان را به حیرت خواهد انداخت.

به همه دیداری‌ها پیشنهاد می‌کنم که هر وقت چیزی را یادداشت می‌کنند، بخشی از صفحه کاغذ را نیز برای یادداشت مطالب و نکات کلیدی خالی بگذارند. این بخش‌ها را نیز حتی‌الامکان با خودکارها و مدادهای رنگی پر کنید تا ضمیر و جسم شما بتواند از تصویری که قرار است ثبت کند، لذت ببرد.

دسته‌بندی سبک‌های یادگیری

هر انسانی اثر انگشت منحصر به فردی را دارد اما با وجود این می‌توان همه آثار انگشت‌های انسان‌ها را در گروه‌های مشخص و کلی دسته‌بندی کرد. به همین ترتیب با وجود تفاوت و تنوع بی‌نهایت در سبک‌های یادگیری انسان‌ها، می‌توان از یک دیدگاه « سبک یادگیری» افراد را به چهار دسته:

تقسیم کرد.

فردی که دارای سبک یادگیری دیداری است، اطلاعاتی را که به فرم نشانه‌های دیداری و بصری به او ارائه می‌شود، به راحتی آب خوردن درک می‌کند. در مقابل یادگیرنده شنیداری، شیفته اطلاعاتی است که از طریق ابزارهای شنیداری به او عرضه می‌شود. او در یادگیری مطالبی که از طریق گوش و حرف زدن به او انتقال داده می‌شود، هیچ مشکلی ندارد و همیشه دو گوش شنوا و صبور برای شنیدن مطالب در اختیار دارد.

فرد جنبشی سنبل دانش‌آموزی است که سر کلاس قرار ندارد و دائم وول می‌خورد و می‌خواهد هر چه به او منتقل می‌شود را از طریق عمل و تجربه دریابد و با درگیر شدن در حل مسائل و تکالیف مطالب را فرا گیرد.

فرد لمسی یا به قولی نوشتاری / گفتاری نیز دانشجویی است که موقع خواندن اطلاعات یا نوشتن آن‌ها موضوعی را می‌فهمد. حتی اگر یک متن تایپ شده و تمیز به این فرد ارائه دهید، او باز برای خود دوباره همان مطلب را بازنویسی می‌کند. او از این طریق مطلب را می‌فهمد و کاری به کار دیگران ندارد که کار او را یک دوباره‌کاری وقت گیر و بی فایده می‌دانند. او سمبل دانش‌آموزی که می‌خواهد مطالب درسی را لمس کند و با موضوعات رو در رو و از نزدیک‌ترین موضع ممکن درگیر شود.

جالب است بدانید که 65 درصد مردم جهان عمدتاً دیداری هستند و 30 درصد دیگر سبک شنیداری را ترجیح می‌دهند و 5 درصد الباقی شیفته سبک‌های لمسی و جنبشی می‌باشند. اگر به نظام‌های آموزشی متداول دقیق شوید در خواهید یافت که عمده مطالب درسی و ابزارهای کمک آموزشی و محیط‌های آموزشی عمدتاً برای دیداری‌ها و در اولویت دوم برای شنیداری‌ها فراهم شده است و افراد جنبشی و لمسی از این لحاظ همیشه در محرومیت به سر می‌برند و جزو اقلیت تنبل و درس‌نخوان کلاس محسوب می‌شوند. اقلیتی که معمولاً خودشان هم دلیل تنبلی خود را نمی‌دانند!

سبک یادگیری شما چیست؟

بله! تعجب نکنید! شما یک بازیکن چهار فصل نیستید که بتوانید در هر شرایط آب‌وهوایی بهترین بازی را از خود ارائه دهید. و این یک ضعف برای شما محسوب نمی‌شود. آیا تا به حال دیده‌اید که یک قهرمان شنا را به خاطر این که فوتبال بلد نیست، سرزنش کنند؟! حتی در یک بازی واحد، مثل فوتبال هم ذوق و استعداد هر بازیکن با دیگری تفاوت دارد و مثلاً از دروازه‌بان نباید انتظار داشت که گل بزند!

« سبک یادگیری»، خصیصه‌ای است که مانند اثر انگشت برای هر فرد یکتاست و هر انسانی برای خود سبک یادگیری خاصی را دارا می‌باشد. یکی دوست دارد، هنگام مطالعه لباس راحتی به تن داشته باشد و در گوشه اتاقی در بسته و ساکت مطالعه کند و دیگری فضای سبز یک پارک شلوغ و پر سر و صدا را برای درس خواندن بیش‌تر می‌پسندد. یکی ترجیح می‌دهد همه نکات درسی را دوباره شخصاً بازنویسی و پاکنویس کند تا آن‌ها را بفهمد و دیگری ترجیح می‌دهد خلاصه مطالب را به صورت گرافیکی نقاشی کند و از رنگ‌های مختلف برای آراستن نوشته‌ها و مطالب کمک بگیرد. یکی دوست دارد استاد در سر کلاس راجع به موضوع بیش‌تر از آنکه پای تخته چیزی بنویسد، حرف بزند و دیگری تمایل دارد که معلم با استفاده از نمودار و گراف درس را توضیح دهد. یکی ترجیح می‌دهد از طریق حل مسأله و کار عملی در کارگاه و یا منزل درس را فرا بگیرد و آن یکی دیگر فرم کپسولی و جمع و جور و خلاصه‌نویسی را بهترین روش برای یادگیری می‌داند و تنها از این روش می‌تواند به احساس دانستن دست یابد.

تفاوت « سبک یادگیری» همان چیزی است که باعث می‌شود که همیشه در هر کلاسی، عده‌ای دانش‌آموز وجود داشته باشد که به عنوان شاگردان تنبل از آن‌ها یاد می‌شود و در مسابقات علمی و آزمون‌های محلی و سراسری نقش مردودی‌ها را ایفا کنند! این ادعا یک شعر تبلیغاتی نیست، بلکه دقیقاً اتفاقی است که متاسفانه به طور مکرر در تاریخ رخ می‌دهد و همیشه عده‌ای انسان بی‌گناه فقط به خاطر عدم اطلاع از سبک یادگیری غالب خود " قربانی " نظام‌های غلط آموزشی می‌شوند و به عنوان مردودی یا مشروطی از این نظام‌ها اخراج می‌گردند و یا اساساً نمی‌توانند امتیاز لازم برای ورود به این نظام‌ها را کسب کنند.

حتماً به خاطرتان هست که در قسمت قبل موقع معرفی اصطلاح « تند یادگیری»، از تمثیل سیستم دنده و کلاچ موتور کمک گرفتیم و گفتیم که علت عقب ماندن بعضی انسان‌ها در جاده زندگی ( و به خصوص در حوزه‌های یادگیری )، ناتوانی این افراد در استفاده صحیح از دنده مناسب موقع برخورد با سربالایی‌ها ( و حتی سرازیری‌ها )ی زندگی برای اتومبیل وجودشان است.

بحث امروز ما یعنی اطلاع و رعایت دقیق « سبک یادگیری» چیزی است شبیه آشنایی کامل راننده با خود اتومبیل و نیز جاده‌ها و مسیرهای مورد پسندی که مورد علاقه ماشین است و طراح اتومبیل از ابتدا ماشین را برای چنین جاده‌هایی طراحی کرده است.

ناگفته نماند که موضوع « سبک یادگیری» موضوع داغ علم روان‌شناسی مدرن است و دیدگاه‌های بسیار متنوعی در این مورد مطرح است. در این مجموعه برای اولین بار تلاش شده است تا بر اساس دستاوردهای نوین دانش روان‌شناسی یادگیری، موضوع « سبک یادگیری» از دیدگاه کاربردی مورد بررسی قرار گیرد. ابتدا با تقسیم‌بندی و دسته‌بندی ساده اما کاملاً موثر "سبک‌های یادگیری افراد" شروع می‌کنیم:

سبک یادگیری کلید حل معما

از اینجا روی سناریوی یادگیری شتاب‌زده و عجولانه صحبت کردیم و به این نکته اشاره نمودیم که متاسفانه بسیاری از ما ترجیح می‌دهیم، در دقیقه نود بازی وارد میدان شویم و در 60 ثانیه آخر کار خودمان را به فشار آوریم. فشاری که شاید منجر به عبور از موانع و موفقیت قطعی ما شود، اما باعث خستگی و افسردگی شدید روحی و جسمی ما نیز شده و تنش‌های شکننده‌ای را به محیط زندگی شخص وارد می‌سازد.

سناریوی اول، سناریوی شب امتحانی بود و سناریوی دوم سناریوی فرد فرصت داری است که برای آماده‌سازی و به کار اندازی ماشین تند یادگیر خود به اندازه کافی (و حتی بیش‌تر از کافی) فرصت دارد.

سناریوی دوم: حرکت آرام و مطمئن به سوی بلندترین قله‌ها

تجسم کنید که تا برگزاری کنکور سال دیگر 6 ماه فرصت دارید. شش ماهی که اگر درست استفاده شود و نقشه عملیات صحیحی برای درگیر شدن با آن داشته باشید، می‌توانید به راحتی ( و حتی بدون این که متوجه شوید )، از سد کنکور عبور کنید و پیروزمندانه در آن سوی این سد به ظاهر شکست ناپذیر قرار گیرید. شما وقت کافی برای انجام همه کارها دارید. می‌‌توانید استراتژی یا طرح کلی خود را با آرامش خاطر طراحی کنید و برای تک تک عملیات و فعالیت‌های مورد نیاز ( و حتی استراحت و تفریح ) وقت و زمان کافی تعیین نمائید.

شما همه چیز را برای ارائه یک بازی خوب در اختیار دارید، ولی آیا فقط داشتن همه ابزارهای بازی برای شروع بازی کافی است؟ و آیا لازم نیست که شما نسبت به بازیکن اصلی این بازی (یعنی خودتان) به اندازه کافی اطلاعات داشته باشید و یا نقاط ضعف و قوت و از همه مهم‌تر «سبک بازی» خودتان بیش‌تر آشنا باشید؟!

تکنیک‌های مورد نیاز برای انجام یک عملیات واکنش سریع

مهم‌ترین تکنیکی که باید به آن مسلط باشید، کنترل اضطراب و آرام‌سازی سریع جسم و روح خودتان است. بدیهی است که هر چه به روز آخر نزدیک‌تر می‌شوید، احساس غبن و حسرت بیش‌تر شما را فرا می‌گیرد و حجم مطالب بیش‌تر شما را مضطرب می‌سازد، ولی باید آن‌قدر بر خود مسلط باشید و آن‌قدر روی تکنیک‌های تن آرامی و آرام‌سازی روح و ذهن (مدیتیشن و مراقبه) کار کرده باشید که بلافاصله برای هر حالت مضطرب و آشفتگی برگ برنده‌ای در آستین داشته باشید و سریعاً بتوانید خود را به وضعیت پایدار و آرام مورد نیاز برای خلاصی و دنده عوض کردن و دور برداشتن برسانید.

موازی این تکنیک‌های آرام‌سازی باید بتوانید فتیله چراغ اشتیاق و شوق مبارزه و یادگیری و کسب رتبه را بالا بکشید و با روش‌های مدرن سایکو سایبرنتیک و کنترل و برنامه‌ریزی ضمیر ناخودآگاه آشنا و مسلط باشید. این‌ها همه مقدمه و تکنیک‌های لازم برای استفاده موثر ابزارهایی هستند که در قیاس ما نقش جعبه دنده اتومبیل را به عهده دارند. شما به ابزار احتیاج دارید و طبعاً باید حجم زیادی کاغذ و خودکار برای سیاه کردن و پر کردن برای خود دست و پا کنید.

شما نیاز به مکانی مناسب برای مطالعه دارید. حتی اگر لازم باشد باید هزینه کرایه پنج روز یک هتل را بپذیرید و خود را برای فاصله گرفتن از محیط‌های متشنج و عادی زندگی روزمره آماده سازید.

شما نیاز به دسترسی به خلاصه دروس، جزوات و سوالات دسته‌بندی و طبقه‌بندی شده دارید و طبیعتاً باید برای این جزوات هزینه کنار بگذارید و یا به امانت از کتابخانه و دوستانتان قرض بگیرید.

شما نیازمند تسلط به تکنیک‌های متعددی هستید که از آن جمله می‌توان به تکنیک‌های زیر اشاره کرد:

?     تکنیک‌های نت برداری و یادداشت سریع(تند نویسی)

?     تکنیک‌های مرور سریع و موثر مطالب و شکار دقیق مطالب و نکات کلیدی (جزوه‌خوانی)

?  تکنیک‌های تست نکات کلیدی و خلاصه‌برداری و آرایش و منظم‌سازی سریع اطلاعات در حافظه (تند به خاطر سپاری)

?     تکنیک‌های مراجعه سریع و دقیق به اطلاعات ورد نیاز در حافظه (تند یادآوری)

?  تکنیک‌های پردازش عاجل و موثر دسته اطلاعات به ظاهر نا مرتبط حافظه (به عبارتی تند یادگیری) که در کنار این مهارت‌ها، همخوانی و هماهنگی و همسازی و همگامی بدن و ذهن نیز بسیار ضروری است که می‌توان از آن با نام وحدت ذهن و جسم یاد کرد.

?  و در آخر کار آن چه از همه این‌ها مهم‌تر است به کار بردن این تکنیک‌ها و در کنار تاکتیک و شیوه رزم و چالش انتخابی برای رسیدن به استراتژی تعیین شده است که در هر حالت می‌تواند معجزه بیافریند و 5 روز به ظاهر قلیل و بی ارزش موجود را به 5 سال پر ارج و گران‌قیمت تبدیل کند.

          به عبارت روشن‌تر نکته مهم دست به عمل زدن و اقدام فوری و پشت سر هم و مصرانه و مصمم است که تا این اقدام و عمل نباشد، همه استراتژی‌ها و تاکتیک‌ها و ابزارهای مشخص شده به هیچ دردی نخواهند خورد و نمی‌توانند مانع شکست به ظاهر مسلم و قطعی شما در کنکور شوند.

پیش‌بینی شرایط بحران

فرض کنید شما محصلی هستید که باید درست روز 15 تیرماه سال آینده در آزمون کنکور کارشناسی شرکت کنید. خوب یا بد باید بپذیرید که 15 تیرماه برای شما یک روز بحرانی و تعیین‌کننده است. در حقیقت بسته به نتایج امتحان شما در این روز، سرنوشت آینده شما رقم می‌خورد. تاریخ خدمت سربازی و شرایط خدمت برایتان مشخص می‌شود. درآمد و شغل آینده شما تعیین می‌شود و حتی شکل و قیافه و کلاس خانوادگی و اجتماعی همسر شما هم معلوم می‌گردد. روز 15 تیرماه سال آینده دیگر نمی‌تواند برای شما یک روز عادی محسوب شود و حتی اگر شما یک تقویم اختصاصی برای خود سفارش دهید که در آن روز 15 تیرماه وجود نداشته باشد، باز هم ضمیر ناخودآگاه شما، بی‌اعتنا به هشیاری یا نیمه هشیار بودن شما شمارش معکوس رسیدن به آن روز را آغاز کرده و با هر ثانیه حرکت به سمت این روز اضطراب و ناآرامی بیش‌تری را به سوی شما گسیل می‌دارد.

ما دو سناریو برای بحران 15 تیر سال آینده تعریف می‌کنیم و بر اساس این دو سناریو، استراتژی، تاکتیک و تکنیک مناسب برای یادگیری موثر و عبور موفق از چالش روز 15 تیر را ترسیم می‌سازیم. ابتدا از بحرانی‌ترین سناریو شروع می‌کنیم:

سناریوی اول: حرکت از چند قدمی تپه

تجسم کنید که امروز دهم تیرماه سال آینده است و شما به دلایلی که دیر اهمیت ندارند، نتوانستید هیچ کدام از کتاب‌ها و دروس لازم برای امتحان کنکور را بخوانید. شما در نقطه صفر قرار دارید و خودتان قبل از رسیدن به تپه کنکور جاده زندگی خود، به خوبی از نتیجه این آزمون اطلاع دارید.

استراتژی یا طرح کلی عملیات یادگیری پیشنهادی برای سناریوی اول

خوب یا بد، پنج روز بیش‌تر وقت ندارید. می توانید از همین الان قید کنکور امسال را بزنید و چشم امید به کنکور سال بعد بدوزید و یا این که مصمم و استوار در در امتحان شرکت کنید و تمام هم و تلاش خود برای پیروزی در کنکور و کسب رتبه مناسب را به خرج دهید. شما چیزی برای از دست دادن ندارید و این می‌تواند برگ برنده شما باشد.

پنج روز باقیمانده تا 15 تیرماه می‌تواند برای شما پنج روز عذاب و انتظار باشد و یا این که توسط خودتان به 5 روز مبارزه مردانه و جانانه در زندگیتان تبدیل گردد. شما به خوبی از این امر آگاهید که هر نوع اضطراب و جنگ اعصاب و تفکر منفی می‌تواند انرژی روانی و حیاتی شما را به شدت تخلیه کند و لحظه لحظه وقت گهربار شما را از دستتان برباید. دیگر در این فرصت هیچ نصیحت و سرزنشی به درد شما نمی‌خورد و تنها غنیمت گران‌بهایی که می‌توانید از این نبرد و چالش پنج روزه به دست آورید، تست توانمندی و قدرت‌های بالقوه وجود خودتان است. در این 5 روز شما می‌توانید یکپارچگی و قدرت روح و جسم و ذهن خودتان را تست کنید و این تست بسیار بزرگی است که بر اساس نتایج آن می‌توانید برای سال دیگر قدرتمندانه‌تر عمل کنید.

از سوی دیگر شاید نتوانید در رشته‌های دکترا و کارشناسی قبول شوید ولی لااقل شانس قبولی در رشته‌های فوق دیپلم و در مناطق دور افتاده هنوز وجود دارد. به هر حال هرچند شاید به ظاهر کسب رتبه زیر ده در این لحظه برایتان غیر ممکن به نظر برسد، ولی بدست آوردن آخرین رتبه قبولی چندان دور از ذهن نیست و این بهتر از هیچ چیز است. شما تصمیم می‌گیرید به هر قیمتی که شده این 5 روز زندگیتان با بقیه روزها تفاوت داشته باشد و این تصمیم را صریح و بی‌پروا به جسم، روح و ذهن خود ابلاغ می‌کنید! به عبارت دیگر شما به اتومبیل ذهن و جسم خود می‌گویید که به عنوان صاحب این خودروی معجزه‌گر تصمیم گرفته‌اید دور بردارید و به حداکثر شتاب قابل تصور در روند یادگیری خود دست یابید. شما میزان شتاب را تعیین نمی‌کنید و تنها فرمانی که به اتومبیل یادگیری ابلاغ می‌کنید، این است: «هر چه ممکن است سریع‌تر و تندتر!»

تاکتیک یا شیوه برخورد با آزمون و انتظاری که از سیستم تندیادگیر جسم و ذهن خود دارید!

توجه به این نکته بسیار مهم است که به هر حال شما موفق به گرفتن دیپلم شده‌اید و خواه ناخواه تا حدودی به مباحث درسی آشنا هستید. با نمونه سوالات کنکور هم بالتبع تا حدودی آشنا هستید. به هر حال در سر کلاس و یا در کتاب‌های کتابخانه و چه بسا در کتابخانه شخصی خود نمونه‌های متعددی از سوالات چند سال اخیر را در اختیار دارید.

اولین و مهم‌ترین شیوه حمله شما به تپه کنکور، دستیابی به تخمین و برآورد صحیحی از توانمندی‌ها و داشتنی‌های خودتان است. باید همین الآن روی اولین کاغذ سفیدی که به دستتان می‌رسد، لیست کاملی از داشتنی‌های خودتان را ردیف کنید. در کنار آن فهرست کاملی از نداشتنی‌ها و ضعف‌های خود را نیز بنویسید. هر چند شاید در نظر اول نوشتن فهرست نقاط ضعف و قدرت بی‌فایده به نظر برسد، ولی به طرز معجزه‌آسایی این مژده را به شما می‌دهد که اوضاع آن قدرها هم که شما فکر می‌کنید بد نیست و بخش زیادی از اطلاعات مورد نیاز برای حضور در جلسه امتحان قبلاً وارد ذهن شما شده و در گوشه‌ای از آن مدفون شده است. تسلط به شیوه‌های موثر و کارساز بازیابی و یادآوری اطلاعات ذخیره شده و تمرین کلنجار رفتن و تحریک سیستم حافظه و یادآوری، بخش مهمی از زمان 5 روز باقیمانده را می‌تواند به خود اختصاص دهد. بدیهی است که در این پنج روز دیگر فرصتی برای پاکنویس کردن و با چند خودکار رنگی مطالب را به صورت تفصیلی و تشریحی بازنویسی نمودن وجود ندارد و روش‌های سریع‌تر و پرشتاب‌تری برای رسیدن به نقاط کلیدی و تحریک مغز برای یادآوری مباحث مربوط به آن لازم است.

شما در این مرحله حتماً نیاز دارید تا با تکنیک‌های مدرن تندخوانی و تندنویسی آشنا باشید. البته بدیهی است که در این فرصت پنج روز باقیمانده دیگر رفتن به کلاس‌های آموزش تندنویسی و تندخوانی فایده‌ای ندارد، اما اگر قبل از فرا رسیدن شرایط بحرانی اینچنینی بتوانید با این مباحث آشنا شوید و به صورت عملی به آن‌ها مسلط گردید، بدیهی است که می‌توانید باکتیک‌ها و روش‌های موثرتری را برای مقابله با شرایط بحران طرح‌ریزی و اجرا نمائید.

تسلط به روش‌های مختلف دسته‌بندی و طبقه‌بندی اطلاعات حافظه از قبیل انشعاب درختی و ترسیم درخت دینامیک حافظه، روش دسته‌بندی استخوان ماهی اطلاعات، روش مشهور و اثبات شده ضمیرانگاری یا Mind Mapping و ده‌ها روش دیگر می‌تواند مجموعه‌ای لز گزینه‌های متفاوت را در مقابل شما قرار دهد که به صورت ترکیبی بهترین شیوه‌های برخورد با مشکل را برایتان مهیا سازد. این شیوه‌های برخورد یا تاکتیک‌ها هستند که نوع تکنیک و ابزار مورد نیاز برای پشتیبانی عملیات مزبور از سد کنکور را مشخص می‌سازند.

تند یادگیری در یک کلام

« تند یادگیری» چیزی است شبیه « تند خوانی» یا « تند نویسی» و عبارت است از غلبه بر اینرسی ذهن.

آن‌ها که فیزیک خوانده‌اند، معنای اینرسی را خوب درک می‌کنند.  اینرسی به زبان ساده عبارت است از سنگینی، تنبلی و مقاومت یک جسم در مقابل تغییر وضعیت. در واقع به دلیل اینرسی است که حرکت دادن یک سنگ ایستاده و ثابت مشکل‌تر از حرکت دادن یک سنگ غلطان و متحرک می‌باشد. استفاده از اصطلاح اینرسی در موارد دیگر مثل تنبلی و مقاومت ذهن در مقابل تغییر وضعیت و روی آوردن به فضای جدید چندان هم بی‌ربط نیست. همه آن‌هایی که یک زبان برنامه‌نویسی مثل «زبان بیسیک» را بلدند، خوب می‌دانند که یادگیری زبان جدید مثل «پاسکال» بسیاری اوقات مشکل‌تر از کسی است که هیچ زبان برنامه‌نویسی را نمی‌داند. گویی ذهنی که با چرخ‌های «بیسیک» حرکت کرده نمی‌خواهد و دوست ندارد! که با چرخ‌های «پاسکال» به راه بیفتد. همین طور برای همه دانشجویان سال اولی که در زمان دبیرستان به صورت فارغ‌البال و راحت در دو ساعت کلاس، چهار پنج صفحه درس می‌گرفتند، ترم اول دانشگاه جزو وحشتناک‌ترین ترم‌های تحصیلی آن‌ها محسوب می‌شود. چرا که در ترم اول عملاً فرصتی برای با خودکار چند رنگ پاکنویس کردن و به همه کارها رسیدن و سر فرصت مناسب درس خواندن دیگر وجود ندارد و شیوه‌های کند و آهسته زبان دبیرستان دیگر کارساز نیستند.

«اینرسی ذهنی» یا مقاومت ذهن در مقابل تغییر وضعیت چیزی است که با کلاس رفتن و پای صحبت سخنرانان نشستن برطرف نمی‌شود. «اینرسی ذهنی» تلاشی انرژی‌بر از سوی ذهن است برای زنده نگه داشتن وضعیتی که ذهن گمان می‌کند، حیاتش به حیات آن بسته شده است و اگر قرار باشد این تلاش و مقاومت ذهنی متوقف شود، باید این حرکت توسط خود ذهن صورت گیرد.

سال‌هاست که در کلاس‌ها و سخنرانی‌های « تند یادگیری»، « تند خوانی»، « تند یادسپاری»، « تند یادآوری» خصوصی و گروهی با دانشجویان متعددی از طیف‌های مختلف برخورد کرده‌ام که همه آن‌ها جمله‌ای مشترک بر زبان می‌رانند:

« ما همه این چیزها را می‌دانیم، اما چیزی در درون ما مانع از تند شدن حرکت ما می‌شود. با این مانع درونی چه کنیم؟»

و من در جواب عمدتاً یک جمله می‌گویم و آن این که: «کلاچ بگیر و دنده را عوض کن! با یک دنده نمی‌توان با سرعت 100 کیلومتر بر ساعت ماشین راند و اگر هم بتوان دیگر موتور آن ماشین به درد نمی‌خورد. پس به عنوان راه حل، کلاچ خلاصی تن، آرامی و ریلکسیشن را برای لحظاتی بگیر و سپس دنده باورهایت را عوض کن و آن‌گاه ببین که چقدر کم سر و صداتر و با دور موتور کم‌تر و مصرف انرژی بسیار پایین‌تر می‌توانی به سرعت‌های بالا دست یابی! اشکال این است که شما می‌خواهید با حفظ دنده یک سرعت بگیرید و این نمی‌شود!»

در بسیاری از اوقات چنین تصور می‌شود که یادگیری یک حادثه اتفاقی است که به یکباره و معمولاً تحت فشار زیاد ذهنی در یک دوره زمانی نسبتاً طولانی رخ می‌دهد و تنها با چنین سبک مطالعه‌ای است که می‌توان از یاد گرفته شدن یک مطلب مطمئن شد و احساس کرد که بعد از آن دیگر ضرورتی به یادگیری مجدد وجود ندارد. برای همین همیشه تصویری که از یک فرد درس‌خوان در ذهن‌ها تداعی می‌شود، تصویر انسانی است که تا پاسی از شب بیدار می‌ماند و به آهستگی و خط به خط مطلبی را می‌خواند و روی آن تأمل می‌کند. جالب اینجاست که روزهای امتحان معمولاً شاگردان ممتاز برای ضعیف کردن روحیه دیگران تعداد ساعات شب زنده‌داری خود را به رخ هم می‌کشند، غافل از آنکه صرف وقت زیاد برای یادگیری یک حجم مشخص از مطلب به معنای سرعت یادگیری پایین‌‌تر و در نتیجه کم بودن توانایی فرد در بهره‌گیری استعدادش است و همیشه این «تندیادگیرندگان» هستند که می‌توانند در مواقع اضطراری سریع خود را به قافله برسانند و در کم‌ترین زمان قابل تصور حجم بیش‌تری از کار را انجام دهند و دقیقاً در آینده بازار و تجارت هم همین افراد به دلیل سرعت یادگیری فنون و مهارت‌های تازه می‌توانند گوی سبقت را از دیگران بربایند و مسابقه زندگی را با نمره عالی برنده شوند.

« تند یادگیری» مهارتی است که وجود آن در یک انسان به سرعت مشخص می‌شود و کم‌تر کسی است که خود را از مقابل این ماشین سریع یادگیری کنار نکشد. « تند یادگیر» همیشه فرصت اضافه‌ای در اختیار دارد که بقیه به خاطر شتاب کمترشان از آن محرومند. او از این فرصت اضافی می‌تواند برای یادگیری مطالب بیش‌تر و جامع‌تری استفاده کند و یا می‌تواند زودتر از دیگران فرصت‌های شغلی و مادی جامعه را تصاحب کند. « تند یادگیر» قادر است در واحد زمان حجم اطلاعات بیش‌تری را جذب و پردازش کند و در نتیجه در زمان کم‌تری به دیدی کلان‌نگر و جامع از موضوع مورد بررسی برسد. به همین خاطر او می‌تواند به سرعت راه حل مناسب را حدس بزند و آینده را با یقین بیش‌تر پیش‌بینی کند. « تند یادگیر» آرام‌تر از بقیه است و مسائل مشکل‌تر را بهتر و سریع‌تر درک می‌کند و در نتیجه می‌تواند مستقیماً به سوی فرصت‌های پیچیده و سنگین و در عین حال پر سود جامعه رود و بی‌رقیب و فارغ از هرگونه ترس و تهدیدی از سوی افراد عادی به هر چه می‌خواهد برسد.

حتی تند یادگیرها مجبور نیستند که به دلیل کم داشتن فرصت فقط یک شاخه خاص و محدود از علوم و فنون را یاد بگیرند. آن‌ها می‌توانند هم یک نویسنده خوب باشند، هم یک موسیقی‌دان عالی و هم یک مهندس ورزیده و در عین حال می‌توانند شعر بگویند و خلاصه کلام به هر حوزه‌ای از دانش و فن که علاقه‌مندند وارد شوند و مانند خبرگان آن حوزه اظهار نظر کنند و ایده بدهند.

« تند یادگیر»، اعجوبه‌ای است که هر چه در وصف او بگوییم کم است. او سمبل و نماد یک انسان باهوش است و به نظر من بهترین شاخص فردی است که به خالق هستی نزدیک است و از همه بیش‌تر سپاسگزار اوس؛. چرا که به ایم حد ازشعور و معرفت رسیده که توانایی ذهن خود را درک نموده و به جای دست روی دست گذاشتن، با استفاده موثر و حداکثر از توان ذهنی خویش شکر یکی از بزرگ‌ترین نعمات خالق هستی، یعنی عقل و ذهن را در عمل به جا آورده است.

روز امتحان (هر امتحانی که باشد) در زندگی هر انسانی، یک روز بحرانی محسوب می‌شود. نه فقط به این خاطر که نتیجه بعضی امتحان‌ها در تعیین سرنوشت بعضی انسان‌ها بسیار مهم و تعیین‌کننده اند، بلکه بیش‌تر به خاطر التهاب و فشار روانی شدیدی که در حین آماده شدن برای امتحان و دادن امتحان به کل سیستم جسم و روح دانشجو و دانش‌آموز وارد می‌شود تا بتواند موفق یا ناموفق، از سد امتحان عبور کند. جالب است بدانید که حتی آن کسانی که شب امتحان درس نمی‌خوانند و روز امتحان هم غیبت می‌کنند، نیز از این فشار بی‌نصیب نیستند و حتی شاید به مراتب شدیدتر از بقیه آن را حس کنند و با آن کلنجار روند.

. نکته مهمی که در مقابله با امتحان‌ها و آزمون‌ها نباید از یاد برد، این است که به هر حال امتحان یک وضعیت مطلوب بحرانی است. بحرانی بودن هیچ وضعیتی را نمی‌توان با بی‌اعتنایی و بی‌خیالی نادیده گرفت و ازعوارض و آسیب‌های آن در امان بود.

همان گونه که در بخش اول مقدمه اشاره شد، موضوع اصلی بحث تند یادگیری، کسب مهارت استفاده از ترمز، گاز، دنده و کلاچ اتومبیل برای عبور از شرایط بحرانی مختلف زندگی است که در قالب واژه کلی امتحان و آزمون از آن یاد می‌شود. در این قیاس نوع و مدل اتومبیل به هیچ وجه اهمیتی ندارد، بلکه مهم استفاده موثر و بهینه از تمام توان اتومبیل برای عبور از موانع و تپه‌های بین راه است که در این رابطه تسلط به هنر رانندگی صحیح اتومبیل جسم و ذهن یک ضرورت لازم محسوب می‌شود.

در بحث « تند یادگیری» دور زدن تپه‌های سر راه با روش‌های جادویی و هلی کوپتری، یک فعالیت غیر عملی و تخیلی محسوب می‌شود و به کار گیرنده این روش‌ها محکوم به شکست حتمی می‌باشد. برعکس یک انسان مسلط به علم و تکنیک « تند یادگیری» هنگام برخورد با تپه امتحان بلافاصله از سرعت خود می‌کاهد و با گرفتن کلاچ و رفتن به دنده سنگین با سرعت آهسته‌تر اما با زور و توانمندی بیش‌تر از حالت خلاص پیشروی به سوی قله را از مناسب‌ترین سربالایی آغاز می‌کند. او تپه را انکار نمی‌کند و چشمان خود را به روی آن نمی‌بندد. منتظر هم نمی‌ماند تا آمبولانسی یا هلی‌کوپتری از راه برسد و او را یدک بکشد و به آن سو ببرد. او مصمم و مطمئن و با اطلاع کامل از قدرت موتور خود سربالایی را می‌پذیرد و بلافاصله به محض رسیدن به تپه پیشروی را آغاز می‌کند. نکته مهم بحث تند یادگیری وقتی است که فرد تند یادگیر از تپه عبور می‌کند و دوباره در آن سمت تپه با جاده‌ای صاف روبرو می‌شود. اگر او باز بخواهد با همان دنده سنگین طی طریق کند، قاعدتاً در مدت محدودی که عمر حیات برای او در نظر گرفته شده است، نمی‌تواند به تمام مقاصد خود برسد. او کند حرکت می‌کند، فقط به این خاطر که گمان می‌کند همیشه باید با دنده سنگین جاده‌ها را طی کرد.

این عیناً همان اتفاقی است که در دوره ابتدایی برای بسیاری از محصلین و دانش‌آموزان ما رخ می‌دهد. آن‌ها برای یادگیری مهارت‌های نوشتن و خواندن وادار می‌شوند تا از سرعت و شتاب خود بکاهند و آهسته‌تر و سنگین‌تر حرکت کنند و بعدها در دوره دبیرستان و دانشگاه دیگر کسی به این ماشین کوچولوهای سنگین نمی‌گوید که همه دنده‌ها در دنده یک خلاصه نمی‌شوند و لازم نیست با همان روش قدیمی یادداشت‌برداری و حفظ مطالب و بازنویسی و بازخوانی تکالیف و جزوات به سراغ مطالب درسی بروند و می‌توانند فقط با یک دنده عوض کردن و حتی اگر لازم باشد تعویض اتومبیل، سرعت یادگیری و عبور خود از فراز و نشیب‌های زندگی را کم و زیاد نمود.

با این مقدمه، شما هم نسبت به موضوع « تند یادگیری» دید کامل و جامع‌تری پیدا کرده‌اید و آماده‌اید تا با هم به سراغ بحث جدید یعنی « برنامه‌ریزی برای شرایط بحران» برویم. یادآور می‌شویم که این بحث جدید در ارتباط با همان موضوع اصلی مقاله یعنی « تند یادگیری» است و در واقع بر اساس استراتژی و برنامه‌ریزی شرایط بحران است که می‌توان دنده مناسب اتومبیل ذهن را حدس زد و به روند یادگیری شتاب لازم ( نه خیلی کم و نه بیش از اندازه زیاد ) را اعمال نمود.

مقدمه:

یادگیری پدیده‌ای اتفاقی نیست. سرعت یادگیری افراد نیز ثابت و تغییرناپذیر نیست که نتوان آن را شتاب بخشید و در واحد زمان حجم بیش‌تری از اطلاعات را جذب و پردازش نمود. به خاطر بیاورید که یک دانشجو، درست بعد از اعلام اسامی قبولی‌های کنکور ناگهان دچار تغییر سرعت یادگیری می‌شود و قادر می‌شود تا در یک ترم کوتاه 5/4 ماهه چندین برابر مطالب دوره دبیرستان را جذب کند و یاد بگیرد!

در نظر بگیرید که اگر قرار بود با همان سرعت مطالعه و یادگیری دوره ابتدایی، درس‌های دوره دبیرستان را می‌خواندیم، چقدر زمان نیاز داشتیم! در واقع همه ما بی آنکه بدانیم در دوره‌های خاصی از زندگی خود دنده ماشین ذهن خود را عوض کرده‌ایم و با شتاب بیش‌تری با موضوعات علمی و درسی برخورد کرده‌ایم.

دلیل این تغییر شتاب ناگهانی در روند یادگیری که با نام «تند یادگیری» از آن یاد می‌شود، افزایش سطح انتظار متوسط جامعه و خودمان از ذهن و توان یادگیری ماست که به صورت یک محرک قوی، موانع پوچ اما غیر قابل انکار روانی را از سر راه جریان یادگیری ما بر می‌دارد و ما ناگهان می‌بینیم که ماشین یادگیری ما سرعت گرفته است. فقط به این دلیل ساده که دنده‌ای عوض شده است و شتاب بیش‌تری به چرخ‌های ذهن ما اعمال شده است.

اینجاست که تسلط به روش‌ها و تکنیک‌های نوین «تند یادگیری» می‌تواند معجزه بیافریند و از یک شکست خورده کنکور یک نابغه المپیاد بیرون آورد و سیستم سنتی آموزشی را به لرزه درآورد.

در نظر بگیرید کلاسی را که در آن دانشجویان «تند یادگیر» نشسته‌اند و معلم می‌خواهد برای یک ساعت و نیم حجم مشخصی اطلاعات، مثلاً ده صفحه کتاب را تدریس کند و دانشجویان در مقابل چشمان حیرت‌زده معلم می‌گویند که « لطفاً تندتر درس بدهید!» و « حجم مطالب بیش‌تری را تدریس کنید!» و یا «تکالیف بیش‌تری را برای مطالعه فوق برنامه معرفی کنید. »

جملات فوق شعارهای یک آگهی تبلیغاتی نیست که باورتان نشود و بخشی از یک رمان تخیلی علمی هم نیست! این‌ها نتایج غیر قابل انکار تسلط یک انسان بر سرعت یادگیری ماشین ذهنش است که دنیای روان‌شناسی مدرن هم و غم خود را روی شناسایی ساختار این ماشین خارق‌العاده و یافتن اصول و تکنیک‌های افزایش این سرعت گذاشته است.

نوشتن خلاقانه و گزارش‌نویسی

با فکر نگار شما می‌توانید سریعاً، تقریباً بی نهایت ایده تولید کنید و همزمان، آن‌ها را با قرار دادن هر ایده در نزدیکی آن چه به آن مرتبط است، نظم و سازمان ببخشید. فکر نگار، ابزاری بسیار قدرتمند جهت نوشتن خلاقانه و نیز تهیه گزارشات موثر و قوی در اختیار شما قرار می‌دهد.

به عبارت دیگر روش فکر نگاری بهترین و مناسب‌ترین روش برای مواردی است که شما مجبورید ابتدا تمام ایده‌هایتان را روی کاغذ بیاورید و سپس با مرور سریع آن‌ها جملات و پاراگراف‌های توصیفی بنویسید

قوانین فکر نگاری:

1)     با یک تصویر رنگی در مرکز صفحه شروع کنید.

2)     در سراسر فکر نگار خود از تصویر و نماد و شکلک کمک بگیرید.

3)     کلمات را به صورت واضح و روشن بنویسید.

4)     کلمات باید روی خطوط نوشته شوند و هر خط باید به خطوط دیگر وصل شده باشد.

5)  کلمات باید به صورت یک کلمه در خط نوشته شود. سعی کنید حتی‌الامکان کلمات کلیدی، کوتاه و واقعاً کلیدی باشند. از نوشتن جملات بلند به جای کلمات کلیدی شدیداً اجتناب کنید.

6)     جهت غنی‌سازی فکر نگار خود از رنگ‌ها استفاده کنید.

7)     موقع یادداشت‌برداری به روش فکر نگاری فکرتان باید تا حد امکان راحت و آزاد باشد.

8)  صفحه کاغذی که انتخاب می‌کنید باید بدون خط باشد و از سمت پهنای آن مورد استفاده قرار گیرد. هر چند سطح کاغذ بزرگتر باشد بهتر است.

کاربردهای روش فکر نگاری

لیست کاربردهای روش فکر نگاری تقریباً بی نهایت است، اما ما در این جا به چند نمونه اشاره می‌کنیم:

به عنوان یک روش یادداشت‌برداری، شیوه فکر نگاری مزایای متعددی نسبت به سیستم‌های دیگر دارد.

m     شما می‌توانید هر ایده جدیدی، صرف نظر از نظم ارائه، را در محل درست جای دهید.

m     این روش شما را تشویق به کاهش هر مفهوم تا حد یک کلمه واحد می‌سازد.

m     فکر نگار حاصل می‌تواند توسط چشم دیده شود و توسط حافظه دیداری به خاطر سپرده شود.

دریافت ناگهانی

قبل از پرداختن به جزئیات روش فکر نگاری بد نیست، ابتدا به صورت خلاصه و کلی آن را تعریف کنیم. "فکر نگاری" به زبان ساده عبارت است از شبیه‌سازی شیوه عملی مغز در برخورد با پدیده‌های جهان هستی. به بیان دیگر همان گونه که مغز بر اساس اصل تداعی معانی عمل می‌کند و برای هر کلمه و هر ایده، پیوندها و ارتباطات بیشماری با دیگر کلمات و ایده‌ها برقرار می‌کند. در روش فکر نگاری نیز یک کلمه یا یک ایده اصلی به عنوان کانون تمرکز فکر در وسط یک صفحه رسم می‌شود و ایده‌های مرتبط با آن به صورت شاخه‌های درختی به این تنه اصلی متصل می‌گردند. گویی "روش فکر نگاری"، روشی است برای شبیه‌سازی ساختار نرون‌های عصبی مغز (روی یک صفحه کاغذ دو بعدی) که به صورت انشعابات مرتبط با هم، فرآیندهای چند بعدی ذهن را تحقق می‌بخشند.

از آن جا که در روش فکر نگاری اصل بر استفاده حداکثر از حافظه بصری انسان استوار است، لذا نیمکره سمت راست انسان نیز برای تحلیل و مرتب‌سازی اطلاعات فکر نگار به کار گرفته می‌شود و توان ذهنی فرد کاربر تا حد خارق‌العاده‌ای افزایش می‌یابد. این در حالی است که سرعت واکنش فرد در به یادآوری و دسته‌بندی و ارائه مطالب نیز افزایشی غیر قابل باور می‌یابد و حداقل فشار ذهنی روی سلسله اعصاب شخص اعمال می‌گردد. برای دریافتن ناگهانی آن چه گفتیم کافیست نظری بر فکر نگاشت شکل یک داشته باشیم. این فکر نگاشت، قوانین فکر نگاری را توصیف می‌کند.

ساختار دو بعدی یک فکر نگار خوب، با کمی تأمل و دقت، شکل موضوع بحث را نیز نشان می‌دهد و اهمیت نسبی اطلاعات و ایده‌ها را برای ارتباط اطلاعات به اطلاعات دیگر نشان می‌دهد. فکر نگارها نوعاً فشرده‌تر از یادداشت‌های متعارفند و اغلب نیز روی یک طرف کاغذ رسم می‌شوند.

تاریخچه

در چند صد سال اخیر باور عمومی بر این بود که فکر بشر به صورت خطی و شبه لیستی عمل می‌کند. این اشتباهی بود که از سخنرانی‌ها و چاپ ناشی می‌شد! در سخنرانی‌ها ما به جهت محدودیت ذاتی زمان و فضا مجبوریم در هر زمان با یک کلمه ارتباط برقرار کنیم. مطالعات اخیر نشان می‌دهد که مغز انسان بیش‌تر به شکل چند بعدی و از طریق روش الگوسازی عمل می‌کند و این یعنی آنکه در روش متداول سخنرانی و چاپ مطالب باید یک نقص اساسی وجود داشته باشد.

هرکس با کمی تأمل در شیوه اندیشیدن خود درخواهد یافت که برای درک مفاهیم مغز انسان به یک شیوه خطی متکی نیست و هوش انسان در مرتب‌سازی و مرتبط‌سازی مفاهیم کاملاً به صورت غیر خطی عمل می‌کند. اگر وظیفه مغز را برقراری ارتباط بین اطلاعات بدانیم، پس اطلاعات باید به گونه‌ای ساختار بندی شوند که جای‌گیری آن‌ها در داخل مغز به راحتی میسر باشد. به عبارت دیگر اگر مغز ابتدائاً با مفاهیم کلی و به روش یکپارچه و درون ارتباطی کار می‌کند، پس بنابراین یادداشت‌ها و ارتباطات کلمه‌ای نیز باید به روشی مشابه شکل‌دهی شود. نتیجه این که هنگام یادداشت‌برداری به جای شروع از بالای صفحه و حرکت به سمت پایین به صورت جملات و لیست‌ها، ما می‌توانیم کلی‌ترین مفهوم کلیدی مورد بحث را در مرکز صفحه قرار دهیم و با افزودن شاخه‌ها و انشعابات مرتبط، نهایتاً به شکل کلی موضوع برسیم.

آن چه گفته شد تمام راز روش فکر نگاری است! در روش فکر نگاری شما یک کلمه کلیدی را در مرکز صفحه کاغذ قرار می‌دهید و آن را به عنوان تنه درخت در نظر گرفته و با شاخه شاخه زدن این تنه شکل کلی درخت موضوع خود را ایجاد می‌کنید. بدیهی است هر شاخه اصلی می‌تواند در صورت نیاز خود دارای شاخه باشد و این شاخه‌ها همان پیوندها و ارتباطاتی هستند که در ذهن به صورت غیر خطی و بر اساس اصل تداعی بین مفاهیم و موضوعات و در یک کلام اطلاعات برقرار می‌شود.

یادداشت‌برداری به روش فکر نگاری، نسبت به روش متداول خطی دارای مزایای متعددی است. از جمله:

1.     ایده اصلی یا مرکزی بحث به روشنی تعریف می‌گردد.

2.     اهمیت نسبی هر ایده به وضوح نشان داده می‌شد ایده‌های مهم‌تر به مرکز نزدیک‌تر خواهند بود.

3.     ارتباط بین مفاهیم کلیدی فوراً شناخته می‌شوند.

4.     فراخوانی و مرور موثرتر و سریع‌تر صورت می‌گیرد.

5.     افزودن اطلاعات جدید، در محل مناسب، راحت‌تر است.

6.     فکر نگار هر موضوع با فکر نگار موضوع دیگر تفاوت خواهد داشت و این تفاوت به یادآوری کمک می‌کند.

7.     در خلق ایده‌های جدید، فکر نگار به مغز کمک می‌کند تا ارتباطات جدید بسیار سریع‌تر برقرار سازد.

تکنیک اساسی روش فکر نگاری در سال 1974 میلادی توسط تونی بوزان (Tony Bozan) توسعه یافت و روشی مرتبط با آن موسوم به ادراک نگاری (Cognitive Map) در سال 1984 توسط جوزف نواک (Joseph Novak) توصیف شد.

بیائید یاد گرفتن را یاد بگیریم!

روش‌های یادگیری موفقیت همراه تکنیک‌های تست‌زنی

معرفی روش ضمیرنگار (Mind Mapping)

مغز انسان از دو بخش، نیمکره چپ و نیمکره راست تشکیل شده است. تحقیقات پزشکی نشان داده است که بشر برای امور منطقی و محاسباتی بیشتر از بخش چپ استفاده می‌کند و نیمکره سمت راست عمدتاً توسط هنرمندان و شاعران و افراد خلاق مورد استفاده قرار می‌گیرد. تمام تحقیقات پزشکی و روان‌پزشکی اخیر ثابت کرده‌اند که اگر بشر بتواند در امور زندگی خود، از توانایی‌های هر دو نیمکره مغزش استفاده کند، ضمن آنکه فشار ذهنی و روحی کمتری متحمل می‌شود، در انجام امور زندگی خود موفق تر و خلاقانه‌تر عمل می‌کند. بد نیست بدانید که بشر تنها حیوان عالم طبیعت است که با وجود داشتن قوی‌ترین سیستم مغز از تمام امکانات آن استفاده نمی‌کند. به خصوص دانشجویان و دانش‌آموزان که به خاطر روش جا افتاده غلط یادداشت‌برداری و مطالعه فقط به امکانات نیمکره سمت چپ مغز خود وابسته‌اند و بی خبر از توانایی‌های عجیب پنهان در نیمکره سمت راست خود فشارهای روحی و ذهنی زیادی را هنگام یادگیری و ارائه مطالب تحمل می‌کنند.

بحث در مورد توانایی‌هایی مغز بشر فرصت جداگانه‌ای طلب می‌کند، اما ما در این فرصت کوتاه قصد داریم و روشی تائید شده و موفق در یادداشت‌برداری و ثبت و مرتب‌سازی دقیق و موثر اطلاعات و افکار در اختیار خوانندگان عزیز قرار دهیم.

ثابت شده است که این روش استثنایی و جذاب، ضمن آنکه بهره‌وری و راندمان حافظه و ضریب یادگیری افراد را افزایش می‌دهد و روی خلاقیت فرد نیز تاثیر خارق‌العاده‌ای دارد و اعتماد به نفس و قدرت اندیشه شخص را بسیار زیاد می‌کند.

نام انگلیسی این روش "Mind Mapping" است که ما در این مقاله کلمه Mind را "فکر" و کلمه Map را "نگاشت" معنا می‌دهیم و معادل "فکر نگاری" را به جای آن به کار می‌بریم.

در همین رابطه از معادل "فکر نگاشت" که از جهتی، محصول فرآیند فکر نگاری است، را نیز برای اصطلاح MindMap استفاده می‌کنیم.